เทอร์โรซอร์ (pterosaur) คือสัตว์เลื้อยคลานบินได้สมัยครีเทเชียส นั่นคือมันเกิดในยุคเดียวกับไดโนเสาร์ แต่ไม่ใช่ไดโนเสาร์ ไม่ใช่นก และถึงจะมีบางมุมดูคล้ายค้างคาวซึ่งเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แต่เทอร์โรซอร์ก็ไม่ใช่ค้างคาว

เราพบฟอสซิลของเทอร์โรซอร์ทั่วทุกมุมโลก นั่นเป็นเพราะความหลากหลายของสายพันธุ์ที่มีมากกว่า 200 ชนิด ตั้งแต่ตัวเล็กเท่านกกระจอก ไปถึงตัวใหญ่จนน่าแปลกใจ สายพันธุ์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดมีชื่อว่า “เคตซัลโคแอตลัส นอร์โทรพี” มีความสูงพอ ๆ กับ “ยีราฟ” มีความกว้างของปีกจากปลายถึงปลายถึง 10.5 เมตร คือกว้างกว่าเครื่องบินรบบางรุ่นอย่าง F16 เสียอีก มีน้ำหนักตัวกว่า 200 กิโลกรัม และน่าจะกิน “ลูกโดโนเสาร์” เป็นอาหาร

ล่าสุดนักบรรพชีวินวิทยาในโมร็อกโก นำโดย ดร. นิค ลองริช ( Dr.Nick Longrich) จาก Milner Center for Evolution มหาวิทยาลัยบาธ (Bath) ได้ค้นพบซากฟอสซิลของเทอโรซอร์ขนาดเล็กชนิดหนึ่ง ที่มีชีวิตอยู่บนโลกเมื่อราว 113 ถึง 94 ล้านปีก่อน (ช่วงกลางยุคครีเทเชียส) มันมีชื่อเรียกว่า Leptostomia begaaensis

เทอโรซอร์ชนิดนี้ มีลักษณะพิเศษกว่าเทอโรซอร์อื่นตรงรูปร่างของจงอยปากของมันที่ดูแปลกตามาก มันเป็นทรงยาวดูคล้ายปากของนกกีวีในปัจจุบัน หรืออาจดูเหมือนตะเกียบก็ว่าได้ ภายในประกอบด้วยท่อที่น่าจะเต็มไปด้วยเส้นประสาทที่ทำหน้าที่สัมผัสความเคลื่อนไหวในดินตระกอนหรือดินโคลนที่อยู่ใต้น้ำในถิ่นที่มันอาศัยอยู่ เพื่อค้นหาสัตว์ขนาดเล็กที่ฝังตัวอยู่ตามก้นแม่น้ำหนองบึง ซึ่งเป็นอาหารหลักของมัน

ปากของ Leptostomia begaaensis นี้จึงถือว่าโดดเด่นกว่าเทอโรซอร์สายพันธุ์อื่นในยุคเดียวกัน แม้ในปัจจุบันมีสัตว์หลายชนิดที่มีความสามารถนี้อย่าง นกช้อนหอย (ibise) นกกีวี (Kiwi) และนก curlew แต่ต้องถือว่ายังตามหลังวิวัฒนาการของ Leptostomia begaaensis อยู่หลายล้านปี

เครดิตภาพ : Megan Jacobs, University of Portsmouth

The team’s paper was published in the journal Cretaceous Research.

_____

Roy E. Smith et al. 2021. A long-billed, possible probe-feeding pterosaur (Pterodactyloidea: ?Azhdarchoidea) from the mid-Cretaceous of Morocco, North Africa. Cretaceous Research 118: 104643; doi: 10.1016/j.cretres.2020.104643