ฉลามขาว ปลากินเนื้อที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก สัตว์โบราณที่มีวิวัฒนาการมายาวนานหลายล้านปีและมีชีวิตรอดจนถึงทุกวันนี้ มันมีอายุยืนเกิน 70 ปี รักษาแผลได้รวดเร็ว และที่สำคัญ มันไม่เคยเป็นมะเร็ง

ล่าสุด ทีมนักวิทยาศาสตร์จากนานาชาติร่วมกับนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยโนวา เซาท์อีสเทิร์น ในรัฐฟอลริดาของสหรัฐฯ สามารถถอดรหัสพันธุกรรมทั้งหมด หรือจีโนม (Genome) ของฉลามขาว (Great white shark) จนสำเร็จเป็นครั้งแรก และได้พบความลับที่น่าทึ่งของจ้าวสมุทรชนิดนี้

วิวัฒนาการที่ยาวนานหลายล้านปีของปลาที่อยู่บนลำดับสูงสุดของห่วงโซ่อาหารในทะเล ทำให้ฉลามขาวมียีนหลายตัวที่มีบทบาทสำคัญในการทำให้จีโนมของมันที่มีขนาดใหญ่กว่าจีโนมของมนุษย์ถึง 1.5 เท่านั้นเสถียรเป็นอย่างยิ่ง ฉลามขาวกลายเป็นสัตว์ที่แทบไม่มีการเสื่อมถอยของเซล มันมีฮีลลิ่งแฟคเตอร์ที่สูงกว่าสัตว์ขนาดใหญ่อื่นๆอย่างน่าประหลาด ฉลามยักษ์ที่มีขนาดใหญ่ได้ถึง 6 เมตรหนักได้ถึง 3 ตันนี้สามารถรักษาแผลของตัวเองให้หายดีในเวลาไม่กี่วัน แถมจีโนมของฉลามขาวมี “ยีนกระโดด”( jumping genes) ซึ่งเป็นหน่วยพันธุกรรมที่สามารถเคลื่อนที่ได้เป็นจำนวนมาก ทำให้เซลของมันไม่มีวันผิดปกติ นั่นคือฉลามขาวจะไม่เป็นมะเร็งไม่ว่าจะอายุเท่าไรก็ตาม

หลังการถอดรหัสพันธุกรรมของมนุษย์สำเร็จเมื่อปี 2003 เราพบว่าจีโนมของเรานั้นมีความเสถียรต่ำมาก เซลของมนุษย์มีความเสื่อมถอยอย่างรวดเร็วและเป็นมะเร็งได้ง่ายขึ้นตามสัดส่วนของอายุ การถอดหัสพันธุกรรมของฉลามขาวสำเร็จครั้งนี้เปรียบเหมือนแสงสว่างที่สำคัญมากทางสุขภาพของมนุษย์ แม้เวลานี้จะเป็นเพียงยอดภูเขาน้ำแข็งที่เรายังต้องศึกษาต่อไปอีกอย่างยาวนาน แต่เมื่อใดที่เราสามารถเข้าใจกลไกของวิวัฒนาการอันน่าทึ่งของยอดนักล่าแห่งท้องทะเล เวลานั้นจะเป็นก้าวสำคัญที่พามนุษย์ให้พ้นจากความเจ็บป่วยอาจไม่เฉพาะโรคมะเร็ง อาจรวมไปถึงโรคของเซลอื่นๆด้วยก็เป็นได้

ธรรมชาติอาจลำเอียงให้ร่างกายฉลามวิเศษกว่าเรา แต่สมองมนุษย์นี่แหละคือเครื่องมือสำคัญที่จะทำให้เราเอาชนะโรคภัยไข้เจ็บได้เช่นเดียวกัน ในวันใดวันหนึ่ง

ผลการศึกษาครั้งนี้ ตีพิมพ์ลงในวารสาร Proceedings of the National Academy of Sciences  หรือ PNAS ฉบับลงวันที่ 13 ก.พ.

เรียบเรียงโดย @MrVop