ตัวออล์ม Olm คือสิ่งมีชีวิตในวงศ์หมาน้ำที่อาจเรียกได้ว่าขี้เกียจที่สุดในโลก มันแทบไม่เคลื่อนที่ไปไหนหากไม่จำเป็นเป็นเวลานานนับปีหรือหลายปี มีเรื่องเดียวที่มันสนใจจะขยับตัวไปทำ คือการผสมพันธุ์

ออล์ม มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Proteus anguinus เป็นซาลาแมนเดอร์ที่เหลืออยู่ชนิดเดียวในปัจจุบันของสกุล Proteus มีลำตัวยาวประมาณ 40 เซนติเมต ขาเล็กสั้น เท้าหน้ามี 3 นิ้ว เท้าหลังมี 2 นิ้ว อาศัยอยู่ในธารน้ำในถ้ำตามภูเขาทางเหนือของทะเลเอเดรียติก แถบประเทศโครเอเชีย บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา มันหายใจด้วยเหงือก จึงอาศัยอยู่ใต้ผิวน้ำที่เย็นราว 8°C เกือบตลอดชีวิต หาอาหาร และผสมพันธุ์รวมทั้งวางไข่ในน้ำ ตาของมันบอดสนิทและไร้เม็ดสีตามผิวหนัง เป็นการปรับตัวเข้ากับถ้ำที่มืดมิดไม่จำเป็นต้องมีดวงตาเพื่อการมองเห็นโดยมันไปเน้นเรื่องประสาทสัมผัสด้านอื่นแทน

ผู้คนท้องถิ่นรู้จักออล์มมานานแล้วทำให้มันมีชื่อเรียกที่หลากหลายเช่่น ปลามนุษย์ (human fish) จากาการที่มันมีสีผิวคล้ายผิวคน หรืออาจถูกเรียกว่า “ซาลาแมนเดอร์ถ้ำ” หรือในสมัยก่อนเมื่อพวกมันบางตัวถูกน้ำที่ท่วมถ้ำดันออกมาตอนฝนตกหนัก ผู้คนที่พบเห็นต่างคิดกันไปว่ามันคือ “ลูกอ่อนของมังกร” ก็มี

ออล์ม มีอายุยืนมาก อายุโดยเฉี่ยอาจยาวถึง 100 ปี มันไม่มีศัตรูทางธรรมชาติ และมันมีระบบร่างกายที่มหัศจรรย์ มันต้องการอาหารไม่มากและอยู่โดยไม่ต้องกินอะไรเลยนานนับปี มันจะขยับร่างกายเชื่องช้า และสิ่งเดียวที่ทำให้มันเคลื่อนที่เร็วคือการหาคู่ผสมพันธุ์ ซึ่งจะเกิดขึ้นทุกวงรอบ 12.5 ปี ออล์มใช้วิธีปฏิสนธิในตัว ตัวเมียวางไข่จำนวน 50–70 ฟอง

ล่าสุดทีมนักสัตววิทยาจากมหาวิทยาลัยเอตเวิซโลแรนด์ (Eötvös Loránd University) ของฮังการี นำโดย ดร. เกรเกรี บอลาซ ได้พบความประหลาดใจอย่างยิ่งขณะเข้าไปศึกษาออล์มในถ้ำแห่งหนึ่งของภูมิภาคเฮอร์เซโกวีนา พวกเขาพบว่าตัวออล์มที่ถูกทำเครื่องหมายไว้ขยับตัวไปในระยะทางไม่ถึง 10 เมตรแม้เวลาผ่านไปหลายปี และมีอยู่ตัวหนึ่งที่ไม่ไปไหนเลยนานถึง 7 ปี ทั้งที่มีสุขภาพแข็งแรงปกติ

แถบที่อยู่อาศัยของ Olm คือทางตอนเหนือของทะเลเอเดรียติก

ทีมวิจัยคากว่า การศึกษาตัวออล์ม จะทำให้เราเข้าใจด้านวิวัฒนาการของสัตว์ และอาจใช้มันเป็นดัชนีชี้วัดผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมจากกิจกรรมของมนุษย์ ซึ่งอาจทำให้แหล่งน้ำจืดในถ้ำและใต้ดินเปลี่ยนแปลงไปได้

ทีมงานตีพิมพ์งานวิจัยในวารสาร Journal of Zoology ฉบับล่าสุด  อ่านได้ที่ https://zslpublications.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jzo.12760

เรียบเรียงโดย @MrVop