NASA ประกาศการพบหลักฐานที่น่าจะมีจากปฏิกิริยาไฮโดรเทอร์มอลในมหาสมุทรใต้ผิวน้ำแข็งของดวงจันทร์เอนเซลาดัส

สิ่งมีชีวิตต้องการปัจจัย 3 ประการ คือ น้ำ (ในรูปของเหลว) แหล่งพลังงานที่ร่างกายใช้สำหรับการทำเมตาบอลิซึม และธาตุต่างๆที่จำเป็นอันได้แก่  คาร์บอน ไฮโดรเจน ไนโตรเจน อ๊อกซิเจน ฟอสฟอรัสและซัลเฟอร์

ยานแคสสินีที่โคจรอยู่รอบดาวเสาร์ ตรวจพบสารประกอบเคมีในน้ำพุของดวงจันทร์เอนเซลาดัสที่พ่นออกมาจากรอยแยกบนผิวน้ำแข็ง ประกอบด้วย น้ำ 98% ไฮโดรเจน 1% ที่เหลือเป็นส่วนผสมของโมเลกุลอื่นอันได้แก่คาร์บอน มีเทน และแอมโมเนีย

ยานแคสสินีตรวจพบไฮโดรเจนในครั้งที่โคจรตัดผ่านพวยน้ำพุของเอนเซลาดัสเมื่อวันที่ 28 ตุลาคมปีที่แล้ว (2559) และใช้อุปกรณ์ Neutral Mass Spectrometer (INMS) ที่ติดตั้งบนยานซึ่งออกแบบมาเพื่อใช้ตรวจส่วนประกอบของบรรยากาศชั้นบนของดวงจันทร์ไททันซึ่งเป็นหน้าที่หลักของยานลำนี้ มาใช้ตรวจสารประกอบในน้ำพุซึ่งพุ่งออกมาจากบริเวณขั้วใต้ของดวงจันทร์เอนเซลาดัส

อุปกรณ์ของแคสสินีแม้ไม่ได้สร้างมาเพื่อตรวจหาชีวิต แต่การพบไฮโดรเจนปริมาณนี้หมายถึงความน่าจะเป็นสูงมากที่จะมาจากปฏิกิริยาไฮโดรเทอร์มอลที่ปล่องความร้อนที่ผิวทะเลของมหาสมุทรใต้ผิวน้ำแข็งของดวงจันทร์ดวงนี้

ปล่องไฮโดรเทอร์มอลแบบนี้เราพบบนโลกของเราเช่นกัน  พื้นที่โดยรอบปล่องไฮโดรเทอร์มอลจะมีความอุดมสมบูรณ์ทางชีวภาพเป็นอย่างมาก ปรกติจะเป็นที่อยู่อาศัยของชุมชนสิ่งมีชีวิตที่ซับซ้อนที่หล่อเลี้ยงโดยสารเคมีที่ละลายอยู่ในของเหลวบริเวณปล่องนั้น

สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บริเวณปล่องความร้อนใต้ทะเล เมื่อมันใช้ไฮโดรเจนกับคาร์บอนมันจะปล่อยมีเทนออกมา และมีเทนนี้ก็เป็นหนึ่งในสิ่งที่เกี่ยวโยงกับสิ่งมีชีวิตที่อุปกรณ์บนยานแคสสินีตรวจจับได้

ขณะที่ยานแคสสินีพบหลักฐานสำคัญที่เอนเซลาดัส กล้องฮับเบิลที่วงโคจรโลกก็ส่องพบพวยน้ำพุที่ดวงจันทร์ยูโรปาของดาวพฤหัสด้วย โดยอาศัยขณะที่ยูโราปาโคจรผ่านหน้าดาวพฤหัส ซึ่งขอบดวงจันทร์จะทำมุมเป็นเงากับแสงสะท้อนจากดาวพฤหัสพอดี จังหวะนั้นฮับเบิลใช้อุปกรณ์ Space Telescope Imaging Spectrograph (STIS) ที่ทำงานในแสง UV เพื่อส่องหาและยืนยันการพบพวยน้ำพุจากยูโรปาพุ่งออกมาสูงราว 100 กม.จากผิวดวงจันทร์ การตรวจพบนี้เกิดในปี 2559

ดวงจันทร์ทั้ง 2 ดวงเวลานี้เป็นที่จับตาของนาซา โดยในระยะเวลาอันใกล้นี้จะมีโครงการ Europa Clipper เพื่อเดินทางไปดวงจันทร์ยูโรปาก่อนที่จะมีโครงการอื่นไปเอนเซลาดัส เนื่องจากดวงจันทร์ยูโรปาอยู่ใกล้โลกมากกว่า ยานในโครงการนี้น่าจะออกจากโลกในปี 2020 หากไม่มีข้อติดขัดอื่นๆ

เวลาที่จะได้รู้ความจริงว่าโลกเป็นแหล่งชีวิตเดียวในจักรวาลหรือไม่อยู่ไม่ไกลแล้ว

อ้างอิง https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=6812
https://www.nasa.gov/specials/ocean-worlds
เรียบเรียงโดย @MrVop

 

**สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่อาศัยบริเวณปล่องความร้อนใต้ทะเลบนโลก คือ อาร์เคีย