ขณะที่ประเทศไทยกำลังเข้าสู่ค่ำคืนวันลอยกระทง 11 พฤศจิกายน 2562 ทางฝั่งซีกโลกตะวันตกคือทวีปอเมริกาใต้ ซึ่งจะเป็นช่วงเวลากลางวัน ก็จะได้พบปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ที่สำคัญประจำปีนี้ นั่นคือการเคลื่อนผ่านหน้าดวงอาทิตย์ของดาวพุธ (Mercury Transit)

ดาวพุธเป็นดาวคราะห์วงในที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มากกว่าโลก เมื่อมองจากโลกจึงมีโอกาสที่ดาวพุธจะเคลื่อนที่ผ่านหน้าดวงอาทิตย์ให้เราเห็น ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่จะเกิดประมาณ 13 ครั้งทุกๆ 100 ปี ขณะที่เกิดปรากฏการร์ก็ต้องขึ้นอยู่กับว่าประเทศใดอยู่ในซีกโลกช่วงที่เป็นเวลากลางวัน และปีนี้ก็เป็นคราวของทวีปอเมริกาใต้

ในปีนี้ปรากฏการณ์นี้จะกินเวลายาวนานประมาณ 6 ชั่วโมง โดยจะเริ่มเวลา 12:35 GMT ซึ่งจะตรงกับ 19:35 หัวค่ำตามเวลาในประเทศไทย หรือ 07:30 ช่วงเช้าตรู่ของฝั่งอเมริกา และจะสิ้นสุดลงช่วง 18:04 GMT โดยประเทศที่จะได้เห็นตลอดเหตุการณ์คือประเทศในทวีปอเมริกาใต้และบางรัฐทางชายฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ บางประเทศทางชายฝั่งตะวันตกของทวีปแอฟฟริกา

โซนที่จะได้เห็นปรากฏการณ์ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ตั้งแต่ต้นจนจบคือส่วนที่เป็นสีขาว ส่วนสีเทาคือได้เห็นไม่ครบช่วงเวลา ส่วนสีดำคือประเทศที่อยู่ในช่วงกลางคืนซึ่งจะไม่ได้เห็นปรากฏการณ์นี้

เนื่องจากดาวพุธมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเพียง 1/194 ของดวงอาทิตย์ ทำให้ดาวพุธมีขนาดเล็กมากจนปรากฏเป็นเพียงจุดดำเล็ก ๆ จุดหนึ่ง การสังเกตปรากฏการณ์นี้ต้องใช้กล้องโทรทรรศน์กำลังขยายประมาณ 50-100 เท่าขึ้นไปในการส่องดู ซึ่งแน่นอนว่าจะต้องมีแผ่นกรองแสงอาทิตย์ มิฉะนั้นดวงตาของผู้สังเกตจะเสียหายแบบถาวร

ดาวพุธโคจรทำมุมเอียง 7° กับระนาบของโลก เราจึงไม่ได้เห็นปรากฏการณ์การเคลื่อนผ่านหน้าดวงอาทิตย์ในทุกปี และการเกิดแต่ละครั้งจะเกิดได้ในช่วง 2 เดือนของปีคือ พฤษภาคม และ พฤศจิกายน เครดิตภาพ European Southern Observatory

สำหรับในประเทศไทย สามารถติดตามถ่ายทอดสดปรากฏการณ์ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ได้จากช่อง Youtube ด้านล่างนี้ และในกรณีที่ท่านต้องการชมปรากฏการณ์ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ด้วยตาตนเอง ก็จะต้องรอไปจนถึงวันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ.2575 และครั้งถัดไปในวันที่ 7 พฤศจิกายน พ.ศ.2582 ซึ่งวันนั้นจะตรงกับช่วงเวลากลางวันในไทยพอดี

เรียบเรียงโดย @MrVop