มนุษย์เป็นสัตว์ขี้สงสัย เราเที่ยวสำรวจสิ่งต่างๆรอบตัวไกลออกไปเรื่อยๆจนเวลานี้เรามียานสำรวจอวกาศที่เดินทางจนเลยสุดขอบระบบสุริยะจักรวาลออกไปแล้ว แต่เรากลับแทบไม่รู้อะไรที่อยู่ใต้แผ่นดินที่เรายืนอยู่นี้เลย

โลกใต้พิภพเป็นเรื่องลึกลับและแทบจะไม่มีหนทางเข้าไปสำรวจ ที่แล้วมาเราใช้คลื่นที่เกิดจากแผ่นดินไหวซึ่งมีพฤติกรรมสะท้อนและหักเหไปมาในการเฝ้าสังเกตตรวจวัดองค์ประกอบที่อยู่ใต้ผิวโลก ดังนั้นในเดือนพฤษภาคม ปี 1970 จึงมีกลุ่มนักวิทยาศาสตร์ของสหภาพโซเวียด (รัสเซียในเวลานั้น) เริ่มหาทางขุดเจาะหลุมลึกที่มีชื่อว่า Kola Superdeep Borehole โดยมีเป้าหมายจะเจาะหลุมให้ลึกที่สุดที่เป็นไปได้

เทียบความลึกของหลุม Kola กับความสูงของยอดเขาเอเวอเรสต์ ไปจนถึงความลึกของก้นสมุทรและสิ่งอื่นๆ

หลังเวลาผ่านไป 24 ปี คือในปี 1994 โครงการนี้ก็สิ้นสุดลงเมื่อหมดหนทางไปต่อ เนื่องจากอุณหภูมิที่ก้นหลุมนั้นยิ่งลึกก็ยิ่งร้อนขึ้นเรื่อยๆ สุดท้ายก็จบที่ 180°C กับความลึก 12,226  เมตร

หากจินตนาการไม่ออกว่าหลุม Kola นี่ลึกแค่ไหน ลองดูรูปกระกอบที่เปรียบเทียบความลึกของหลุมนี้กับก้นทะเลในหุบเหวมาเรียนา ซึงเป็นจุดที่ลึกที่สุดในโลกตามธรรมชาติในมหาสมุทรแปซิฟิก จะพบว่าหลุมที่นักวิทยาศาสตร์โซเวียตขุดเอาไว้นี้ชนะไปได้อย่างไม่มีปัญหา แม้ความสูงของยอดเขาเอเวอร์เรสต์ก็ยังไม่อาจเทียบได้ (คือเอาเอเวอร์เรสต์ใส่ลงในหลุมก็จะไม่โผล่ยอดให้เห็น แต่หลุมนี้แคบมากเพียง 23 เซนติเมตรเท่านั้น แค่เปรียบเทียบให้เห็น) และแม้ดาวเคราะห์น้อยที่ถล่มโลกจนไดโนเสาร์สูญพัน์ (วงกลมในภาพประกอบ) ก็ยังมีเส้นผ่านศูนย์กลางสั้นกว่าความลึกของหลุม Kola นี้

แต่ยังก่อนหากจะคิดว่าหลุมที่ขุดนี้ลึกมากแล้ว ลองดูภาพประกอบที่ 2 จะพบว่า หลุมที่ขุดนี้ยังไม่อาจทะลุเปลือกโลก (สีน้ำเงินซ้ายสุด) ในภาพไปจนถึงชั้นแมนเทิล (สีแดง) ได้เลย พูดง่ายๆเปลือกโลกนั้นบางเหมือนเปลือกไข่ แต่มนุษย์ที่เล็กเหมือนไวรัสก็ยังไม่อาจเจาะทะลุลงไปถึงไข่ขาวได้สำเร็จแม้แต่ครั้งเดียว และหากจะเปรียบเทียบกับใจกลางโลก หลุม Kola นี้เจาะเข้าไปได้เป็นระยะทางเพียง 0.002% ของระยะทางถึงใจกลางโลกเท่านั้น และคิดเป็น ความลึกที่เจาะได้ประมาณ 1 ใน 3 ของเปลือกโลกของคาบสมุทรโคลาที่หลุมนี้ตั้งอยู่

แล้วได้ประโยชน์อะไรไหม ตอบง่ายๆว่าถ้าได้คงเจาะกันขนานใหญ่ไปแล้ว คงไม่ยุติโครงการแบบนี้ แต่ก็พอจะได้บางอย่างเช่นพบตัวอย่างหินอายุ 2 พัน 7 ร้อยล้านปีจากเศษหินที่ดึงขึ้นมา และที่ความลึกประมาณ 7000 เมตร ก็พบซากดึกดำบรรพ์ของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว 24 สปีชีส์

สรุปแล้วไม่คุ้มค่า และมนุษย์เราก็ยังคงเหมือนเดิม คือรู้อะไรในอวกาศมากกว่ารู้จักใต้ผิวโลกเราเอง

เรียบเรียงโดย @MrVop

ปล.พิกัดของหลุม Kola อยู่ที่ 69.3965 ° N 30.6100 ° E