คนที่ไม่คุ้นกับดาราศาสตร์ ฟังแล้วอาจงง อะไรคือดาวเคราะห์น้อย ดาวเคราะห์แคระ น้อยๆแคระๆจะไปแยกกันทำไม มันแปลว่าเล็กทั้งสองคำรึเปล่า

ความที่มันมีคำว่า “ดาวเคราะห์” นำหน้าทั้ง 2 คำ ยังอาจไปสร้างความสับสนกับ “ดาวเคราะห์” เฉยๆอีก ซึ่งสื่อมวลชนบางรายก็เคยรายงานข่าวผิดพลาดมาแล้วโดยไปตัดคำสำคัญอยา่ง “น้อย” ออก

บทความนี้จะอธิบายแบบภาษาชาวบ้าน เริ่มจากจำง่ายๆว่า ดาวเคราะห์ในระบบสุริยะมี 8 ดวง ได้แก่ดาวพุธ ศุกร์ โลก อังคาร พฤหัส เสาร์ ยูเรนัส เนปจูน นอกเหนือจากนี้ไม่ใช่ดาวเคราะห์เฉยๆ ต้องมีคำต่อท้าย

แล้วดาวเคราะห์น้อยกับดาวเคราะห์แคระ คืออะไร มันคือหินอวกาศที่ไม่มีหางแบบดาวหาง โดยมีความแตกต่างกันหลักๆอธิบายง่ายๆคือ ดาวเคราะห์แคระจะ “กลม” ดาวเคราะห์น้อยจะ “ไม่กลม” คือมีรูปร่างบูดเบี้ยวไปมาอย่างไรก็ได้ แต่ห้ามเป็นทรงกลม รวมถึงห้ามเป็นทรงรี

ความ “กลม” ของดาวเคราะห์แคระมาจากขนาดที่ใหญ่กว่าดาวเคราะห์น้อย ทำให้มีแรงโน้มถ่วงสูงกว่า จึงดึงเอาผิวแข็งของดาวให้่ยุบเข้ามาในเวลาหมุนรอบตัวเอง จนจัดระเบียบให้เกิดความกลมขึ้นมาได้เมื่อเวลาผ่านไปหลายล้านปี ซึ่งเป็นเรื่องของสมดุลย์ไฮโดรสแตติก (Hydrostatic equilibrium)

ที่มาของข่าวนี้คือ ที่ผ่านมา Hygiea มีสภาพเป็น “ดาวเคราะห์น้อย” ที่โคจรอยู่รอบดวงอาทิตย์ในแถบดาวเคราะห์น้อยระหว่างดาวอังคารกับดาวพฤหัส ตั้งแต่ถูกค้นพบโดยนักดาราศาสตร์ชาวอิตาลี Annibale de Gasparis ในปี 1849 เนื่องจากในเวลานั้นไม่มีกล้องโทรทรรศน์ที่มีกำลังขยายมากพอจะเห็นรูปร่างแท้จริงของมัน

หลังจากนั้น Hygiea ก็ไม่ค่อยได้อยู่ในความสนใจของนักดาราศาสตร์แม้มันจะมีขนาดใหญ่ราว 430 กิโลเมตรก็ตาม แต่ก็ยังถือว่าเล็กเมื่อเทียบกับดาวเคราะห์แคระอย่างพลูโตที่มีขนาดราว  2,400 กิโลเมตร หรือ เซเรส ที่มีขนาดราว 950 กิโลเมตร แถมยังคิดกันไปว่าขนาดเพียง 430 กิโลเมตรแบบนี้ไม่น่าจะเกิดสภาพ สมดุลย์ไฮโดรสแตติกขึ้นมาได้

แต่ล่าสุดเมื่อมีทีมนักดาราศาสตร์กลับมาสนใจ Hygiea อีกครั้ง ด้วยเจตนาจะหาระยะเวลาหมุนรอบตัวเองของมัน กลับพบสิ่งที่ต้องนำมาตีความกันใหม่ นอกจากรู้ว่า Hygiea หมุนรอบตัวเองเร็วกว่าที่เคยบันทึกไว้คือ 13.8 ชั่วโมงต่อรอบแล้ว ยังพบว่า “มันกลม” นั่นคือพบว่าขนาดเพียง 430 กิโลมตรก็มีแรงโน้มถ่วงมากพอที่จะบีบให้ผิวดาวกลายเป็นทรงกลมขึ้นมาได้ และนี่คือความรู้ใหม่ และเป็นที่มาของการที่จะต้อง “อัพเกรด” คำเรียกของ Hygiea ในสารบบดาวจาก ดาวเคราะห์น้อย เป็นดาวเคราะห์แคระ เลยทีเดียว

อ่านเพิ่มเติมจาก ผลการวิจัย

ที่มา https://gizmodo.com/mysterious-large-asteroid-may-actually-be-the-smallest-1839413360/amp

เรียบเรียงโดย @MrVop