เมื่อวันที่ 5 ธ.ค.61 ที่ผ่านมา ได้เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 7.5 ขึ้นทางตอนใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งในเหตุการณ์ครั้งนี้ได้เกิดแผ่นดินไหวขึ้นเกือบครบทุกชื่อเรียกและเกิดคลื่นสึนามิขึ้นด้วย บทความนี้จะอธิบายการเรียกชื่อแผ่นดินไหวแต่ละแบบให้เข้าใจเพื่อเป็นกรณีศึกษา

เริ่มจาก เมื่อ 11:14 ตามเวลาไทย ได้เกิดแผ่นดินไหวครั้งแรกขึ้นมา เราเรียกว่า “ฟอร์ช็อค” หรือ แผ่นดินไหว​นำ ขนาด​ 5.8 ลึก​ 10 กม. พิกัด​ 169.26°E  21.93°S ใน ทะเล​ทางตะวันตก​เฉียง​ใต้​ของ​หมู่เกาะ​เกาะ​รอยัลตี้ [GFZ]

ในกรณีทั่วไป การเกิดแผ่นดินไหวขึ้นครั้งเดียวโดดๆ เราเรียกว่าแผ่นดินไหวหลัก หรือ “เมนช็อค” แต่หากหลังจากนั้น ณ บริเวณเดียวกันมีแผ่นดินไหวที่มีขนาดใหญ่กว่าเกิดขึ้นมา เราจะเปลี่ยนไปเรียกแผ่นดินไหวครั้งใหญ่กว่านั้นว่าเป็นแผ่นดินไหวหลัก หรือ “เมนช็อค” แล้วให้แผ่นดินไหวครั้งก่อนหน้านั้นเป็น  “ฟอร์ช็อค” หรือ แผ่นดินไหว​นำ

ต่อมาในเวลา 11:18 ได้เกิดแผ่นดินไหว​ขนาด​ 7.5 ตามมาตราโมเมนต์ หรือ Mw ความลึก​ 10 กม. พิกัด​ 169.42°E  21.89°S ใน​ทะเล​ทางตะวันตก​เฉียง​ใต้​ของ​หมู่เกาะ​​รอยัลตี้

อันนี้คือแผ่นดินไหวหลัก และเป็นการเคลื่อนตัวของเปลือกโลกตามแนวตั้งแบบ Normal Fault (ดูรูปคล้ายลูกบอลตรงมุมบนขงาของภาพประกอบแผนที่ด้านบน) เข้าเงื่อนไขที่จะก่อให้เกิดคลื่นสึนามิ

ทาง PTWC พบระดับน้ำผิดปกติที่ทุนเตือนสึนามิห ลายตัว เช่นทุ่นหมายเลข 55012 ใกล้จุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว จึงออกประกาศเตือนสึนามิฉบับที่ 1 ตามนี้ เมื่อเวลา 11:25

ต่อมาในเวลา 11:30 ได้เกิดแผ่นดินไหว​ขนาด 5.8 ขึ้นมาอีก แผ่นดินไหวที่มีขนาดแตกต่างจากแผ่นดินไหวหลักหรือ “เมนช็อค” มากกว่า 1.0 เราเรียกมันว่า “อาฟเตอร์ช็อก” หรือ แผ่นดินไหวตาม

จากนั้นก็มีการออกเอกสารเตือนสึนามิอีก 4 ฉบับตามมา

มีการพบคลื่อนสึนามิเข้ามาตามชายฝั่งของนิวคาเลโดเนีย และชายฝั่ง วานูอาตู  ตั้งแต่ 3 เซ็นติเมตรไปจนถึง 72 เซ็นติเมตร คลื่นได้ทำความเสียหายให้พื้นที่การเกษตรบริเวณใกล้ชายฝั่งเกาะวานูอาตู ตามข่าวนี้  แต่ไม่มีความเสียหายต่อชีวิต

จากนั้นเมื่อเวลา 13:43 ก็ได้เกิดแผ่นดินไหว​ขนาด​ 6.5 ขึ้นมาอีกครั้ง

ขนาดของแ่ผนดินไหวนี้ ยังแตกต่างจากแผ่นดินไหวหลักไม่เกิน 1.0 เราเรียกแผ่นดินไหวครั้งนี้ว่า “ดับเบิ้ลช็อค” ไม่ใช่อาฟเตอร์ช็อค

แต่หลังจากนั้นก็เกิดอาฟเตอร์ช็อคขนาด ≤M5.3 ขึ้นมาอีกมากมายหลายครั้ง

จนเมื่อ 14:09 ทาง PTWC ได้ออกเอกสารฉบับที่ 6 เพื่อยกเลิกการ​เตือนสึนามิ  จากแผ่นดินไหว​ขนาด ​7.5 ในแปซิฟิกใต้  ถือว่าเป็นจุดสิ้นสุดของเหตุการณ์ครั้งนี้

เรียบเรียงโดย @MrVop