วันที่ 3 มกราคมปีที่แล้ว ยานอวกาศฉางเอ๋อ​-4 ของจีนลงจอดที่ด้านไกลของดวงจันทร์ได้สำเร็จ และนับจากวันนั้นต่อมาเป็นเวลานานถึง 12 วันบนดวงจันทร์​ซึ่งนานเท่ากับ​ 12 เดือนบนโลก ยานแลนเดอร์ฉางเอ๋อ​ก็ยังสามารถปฏิบัติงานได้อย่างสมบูรณ์แบบ จวบจนบัดนี้​ครบขวบปีพอดี

ขณะที่ยานของอีก 2 ประเทศ คืออินเดียและอิสราเอลที่เดินทางตามหลังไปในอีกหลายเดือนต่อมาล้วนประสบความ​ล้มเหลว ทำให้ฉางเอ๋อ-4 ของจีนเป็นยานลำเดียวของปี 2562 ที่ได้ลงจอดแบบซอฟท์แลนดิ้งบนผิวดวงจันทร์ และเป็นลำแรกในประวัติศาสตร์ที่สามารถลงจอดบริเวณ “ฝั่งไกล” ของดวงจันทร์ ด้านที่ไม่เคยมองเห็นจากโลกได้สำเร็จ หลังการลงจอด 12 ชั่วโมงฉางเอ๋อก็ได้ปล่อยยานโรเวอร์ “ยู่ถู่-2” (ภาพประกอบบทความด้านบน) ออกมาวิ่งสำรวจพื้นผิวดวงจันทร์ ทั้งยานแลนเดอร์และโรเวอร์ต่างก็ทนต่อสภาพแวดล้อมอันโหดร้ายบนดวงจันทร์ (กลางวันร้อนเกิน 100°C กลางคืนหนาวเกิน -160°C) ได้นานถึงเวลานี้ นับเป็นเวลาได้ 1 ปีเต็ม

ยาน LRO

ทางฝั่งอเมิรกาก็ถืออีกหนึ่งสถิตินั่นคือการก้าวสู่ปีที่ 11 ของยานโคจร  Lunar Reconnaissance Orbiter ชื่อย่อ LRO ที่เดินทางไปถึงวงโคจรของดวงจันทร์ในเดือนกันยายนปี 2009 และถุกกำหนดไว้ในตอนแรกให้มีระยะเวลาปฎิบัติหน้าที่ไม่เกิน 2 ปี แต่ไปไปมามา จากสถาพยานที่ยังปกติ ทำให้มีการต่ออายุไปเรือยๆจนครบ 10 ปี เมื่อกันยายน 2019 ที่ผ่านมาเวลานี้ก็อยู่ในช่วงปีที่ 11

ผลงานของ LRO คือการถ่ายภาพทุกซอกทุกมุมบนผิวดวงจันทร์ขณะที่โคจรไปเรื่อยๆ ช่วง 10 ปีที่ผ่านมายานได้ส่งข้อมูลปริมาณถึง 1.1 petabyte กลับมาให่วิเคราะห์ซึ่งมีทั้งข้อมูลภาพถ่ายและตัวเลขต่างๆเช่นขนาดสนามแม่เหล็ก เป็นต้น ภาพสำคัญบางภาพที่ควรหยิบยกมากล่าวถึงคือภาพของซากยานต่างๆในโครงการอพอลโลเมื่อ 50 กว่าปีก่อนที่จะจบความสงสัยว่ามนุษย์เคยเดินทางไปเหยียบดวงจันทร์มาจริงหรือไม่ ตัวอย่างภาพนี้คือชิ้นส่วนยานอีเกิลลูนาโมดูล กล้องและอุปกรณ์ต่างๆที่ทิ้งเอาไว้ มีรอยล้อรถจางๆซึ่งจะเห็นได้ชัดเจนกว่านี้ในภาพจากอพอลโลลำหลังๆ

ทั้งฉางเอ๋อ-4 และ LRO คงจะทำงานต่อไปตรางที่มันยังไม่ชำรุดเสียหาย สถิติอายุยืนของยานทั้ง 2 ลำจะนับต่อไปเรื่อยๆ จนอาจเลยวันที่ยานรุ่นน้องอย่างฉางเอ๋อ-5 เดินทางไปถึงก่อนปลายปีนี้ก็เป็นได้

เรียบเรียงโดย @MrVop