ในฤดูหนาว ราชนีผึ้งหลายชนิดรวมถึงผึ้ง “บัมเบิลบี” จะจำศีลยาวนานหลายเดือน และเมื่อถึงฤดูใบไม้ผลิ ราชนีผึ้งก็จะตื่นขึ้นเพื่อเริ่มวงจรในการสร้างอาณาจักรใหม่ ซึ่งอาจมีบางครั้งที่ผึ้งราชนีตื่นจากจำศีลก่อนเวลาอันควร เหล่าผึ้งงานที่มีหน้าที่ออกไปหาอาหารก็จะพบปัญหานั่นคืออกไม้รอบๆรังจะออกดอกไม่ทันต่อความต้องการ

แต่ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อ เหล่าผึ้งงาน “บัมเบิลบี” มีวิธีการหลอกให้ต้นไม้ออกดอกก่อนเวลา ด้วยวิธีที่ดูแล้วก็ไม่รู้ว่ามันคิดได้อย่างไร ก็คือการ “เจาะรู” ที่ใบไม้

ทีมนักวิจัยจาก ETH ซูริค นำโดย มาร์ค เมสเชอร์ นักชีววิทยาวิวัฒนาการ  ได้เริ่มสำรวจพฤติกรรมที่น่าสนใจนี้ และยอมรับว่าพวกเขาประหลาดใจเป็นอย่างยิ่ง

ช่วงแรกๆที่ไม่ได้สังเกตให้ดี ทีมวิจัยเข้าใจผิดว่าเหล่าผึ้งงานที่หิวโหยอาจเจาะรูเพราะต้องการกินของเหลวจากใบไม้ แต่หลังพบว่าผึ้งไม่ได้อยู่ตรงใบไม้เหล่านั้นนานพอที่จะได้รับอาหารอะไร และก็ไม่พบว่าพวกมันไม่ได้นำส่วนหนึ่งส่วนใดของใบไม้กลับรังไปด้วย การหาคำตอบจึงเริ่มต้นขึ้นอย่างจริงจัง

ทีมวิจัยตั้งข้อสมมุติฐานว่า ผึ้งงานพยายามสร้างความเสียหายกับใบไม้เพื่อกระตุ้นให้ต้นไม้ออกดอกเร็วขึ้น คล้ายกับการที่พืชบางชนิดเร่งการออกดอกเมื่อพบความเครียดจากการเกิดโรคหรือจากภัยแล้ง 

ทีมงานทำการทดลองโดยขังผึ้งที่หิวโหยไม่ได้กินอาหารหลายวันกับต้นมัสตาร์ดดำ (Brassica nigra) จำนวน 10 ต้นในเรือนกระจก พบว่าพวกมันจะเจาะรูบนใบไม้จำนวน 5 ถึง 10 รูต่อใบ และเรื่องน่าตื่นเต้นก็เกิดขึ้นเมื่อพบว่าต้นไม้เหล่านี้ออกดอกใน 17 วันต่อมาโดยเเฉลี่ย เทียบกับต้นไม้ชุดเดียวกันในเรือนกระจกเดียวกันที่ไม่ถูกผึ้งเจาะรูที่ใบ ที่ต้องใช้เวลาถึง 30 วันหลังจากนั้นจึงจะออกดอก

แต่หากต้นไม้มีดอกอยู่แล้ว การเจาะรูบนใบไม้ของผึ้งจะลดลงหรืออาจไม่มีเลย และพฤติกรรมนี้ไม่ได้มีเฉพาะในผึ้ง “บัมเบิลบี” เท่านั้น แต่ทีมงานยังพบในผึ้งป่าหลายชนิดที่นำมาทดลองด้วย

เพื่อความแน่ใจ ทีมงานได้ลองเจาะรูบนใบไม้เลียนแบบผึ้ง ทั้งวิธีและลักษณะ ผลปรากฏว่าต้นไม้ออกดอกเร็วขึ้นจริง แต่ไม่เร็วเท่าการถูกเจาะรูบนใบด้วยปากของผึ้ง เรื่องนี้ทางทีมวิจัยต้องข้อสมมุติฐานว่าน่าจะมีสารเคมีบางอย่างจากน้ำลายของผึ้งในการกระตุ้นการออกดอกของต้นไม้

Lars Chittka นักนิเวศวิทยาเชิงพฤติกรรมที่มหาวิทยาลัย Queen Mary แห่งลอนดอนให้ความเห็นถึงเรื่องนี้ว่าเราคงยังไม่เช้าใจจริงๆว่าผึ้งงานพบวิธีการแบบนี้มาได้อย่างไร แต่เรื่องแบบนี้เป็นผลดีต่อชาวสวนดอกไม้แน่นอนหากเราสามารถวิจัยพบสารเคมีตามธรรมชาติในตัวผึ้งที่สามารถกระตุ้นไม้ดอกให้เกิดผลผลิตเร็วขึ้นได้โดยไม่ต้องไปพึ่งพาปุ๋ยหรือวิธีการอื่นที่อาจทำให้สิ่งแวดล้อมแย่ลง (เสริมโดยความเห็นผู้แปล)

อ้างอิง https://science.sciencemag.org/content/368/6493/881

ที่มาและเครดิตภาพ https://www.sciencemag.org/news/2020/05/hungry-bumblebees-make-plants-flower-early-cutting-holes-their-leaves

เรียบเรียงโดย @MrVop