กลุ่มอาคารปฏิทินสุริยะ ชานกีโญ (Chankillo Astronomical Complex) ซึ่งตั้งอยู่ในทะเลทรายริมชายฝั่งทะเลของประเทศเปรู ถือได้ว่าเป็นกลุ่มอาคารปฏิทินสุริยะที่เก่าแก่ที่สุดในทวีปอเมริกา เก่าแก่กว่าอารยธรรม​อินคานับพันปี

กลุ่มอาคารปฏิทินสุริยะนี้ สร้างขึ้นในลักษณะเป็นหอคอย 13 แห่ง ซึ่งเรียงตัวเป็นแนวยาว 300 เมตร จากทิศเหนือไปจรดทิศใต้ เหมือนซี่ฟันในปาก หอคอยทั้ง 13 แห่งนี้ก่อให้เกิดร่องฟันหรือพื้นที่ระหว่างหอคอย จำนวน 12 ช่อง ซึ่งจะเป็นจุดที่ใช้สังเกตดวงอาทิตย์ในแต่ละเดือนของปี

ผู้สังเกตจะ ใช้ปฏิทินนี้ ในช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ขึ้นหรือตก ในเวลานั้นแสงอาทิตย์จะส่องลอดผ่านช่องว่างระหว่างหอคอย ตำแหน่งที่แสงอาทิตย์​ส่องผ่านนี้จะเลื่อนไปเรื่อย ๆ ตามตำแหน่งของดวงอาทิตย์ในแต่ละเดือน

ในวันครีษมายัน ซึ่งเป็นวันที่ดวงอาทิตย์จะขึ้นหรือตกเอียงไปทางทิศเหนือที่สุดในรอบปี ตำแหน่งของดวงอาทิตย์จะปรากฏที่ทางขวาของหอคอยด้านขวาสุด ถือเป็นวันแรกของฤดูหนาวในซีกโลกใต้ และเมื่อถึงวันเหมายัน ซึ่งเป็นวันที่ดวงอาทิตย์จะขึ้นหรือตกเอียงไปทางทิศใต้ที่สุดในรอบปี ดวงอาทิตย์ก็จะขึ้นและตกทางซ้ายของหอคอยด้านซ้ายสุด ก็จะถือเป็นวันแรกในฤดูร้อนของซีกโลกใต้ ซึ่งเป็นที่ตั้งของกลุ่มอาคารนี้

ส่วนในวันศารทวิษุวัต วันที่ดวงอาทิตย์ตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตร วันนั้นดวงอาทิตย์จะขึ้นและตกระหว่างหอคอยที่ 6 และ 7 บอกให้รู้ว่าเป็นวันเริ่มต้นฤดูใบไม้ร่วงและฤดูใบไม้ผลิตามลำดับต่อจากฤดูก่อนหน้านั้น

จากการขุดค้นทางโบราณคดีอย่างเป็นทางการ ชี้ว่ากลุ่มอาคารปฎิทิน​สุริยะ​ชานกีโญถูกสร้างขึ้นในยุคไม่เกิน 400 ปีก่อนคริสตกาล และได้ถูกทิ้งร้างไปในช่วงศตวรรษที่ 1 โดยนักโบราณคดียังไม่ทราบสาเหตุว่า เป็นผลงานของชนเผ่าใดอารยธรรมใดและทิ้งร้างไป เพราะสาเหตุ​ใดกันแน่

จากการสังเกตโดยผู้ชำนาญการ​ พบการทาสีเหลืองสด สีเนื้อที่ออกเหลืองอมน้ำตาล และสีขาว บนกำแพงกับผนังอาคาร ทั้งยังมีการเขียนลวดลายต่าง ๆ และประทับลายนิ้วมือเพื่อตกแต่งด้วย

กลุ่มอาคารปฏิทินสุริยะนี้ ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์การยูเนสโกเมื่อปีที่แล้ว