เมื่อปี 2563​ ทีมนักดาราศาสตร์​ประจำหอสังเกตการณ์​อวกาศห้วงลึกของท้องฟ้าซีกโลกใต้ นำโดยศาสตราจารย์เรย์ นอร์ริส จากมหาวิทยาลัยเวสเทิร์นซิดนีย์ของออสเตรเลีย​ ได้ใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุแอสแคป (ASKAP) ที่ตั้ง​อยู่​ในทะเลทรายของออสเตรเลียในการศึกษาวัตถุอวกาศแปลกใหม่ที่ไม่เคยมีใครรู้จักมาก่อน และได้ตั้งชื่อมันว่า “ออร์ก”

ชื่อ “ออร์ก” (ORC)​ นั้น ทางทีมงานย่อมาจากคำว่า Odd Radio Circle ซึ่งบอกให้รู้ตรงๆว่ามันคือวงกลมวิทยุประหลาดที่หาคำอธิบาย​ที่มาที่ไปของมันไม่ได้

(ซ้าย) ภาพเดิมของ ORC1 โดยกล้องโทรทรรศน์วิทยุ ASKAP ของทีมสำรวจวิวัฒนาการแผนที่วิวัฒนาการของจักรวาล (EMU) เมื่อปี 2563 และ (ขวา) ภาพ ORC1 ที่ได้จากกล้องโทรทรรศน์วิทยุเมียร์แคทปีนี้ 2565 ซึ่งมีความชัดเจนมากกว่า เครดิต: © ทีมงาน EMU

ตลอด 2 ปีที่ผ่านมาทางทีมงานของศาสตราจารย์เรย์​ ก็ยังคงพยายามศึกษาวัตถุ​ประหลาด​นี้มาตลอด จนล่าสุดในปีนี้ ทีมงานก็มีโอกาสได้ใช้กล้อง​โทรทรรศน์​วิทยุ​ที่ทรงพลังยิ่งกว่าเดิม นั่นคือกล้องโทรทรรศน์วิทยุเมียร์แคต (MeerKAT) ในประเทศแอฟริกาใต้ ที่ให้รายละเอียด​มากพอจะนำไปใส่ในแบบจำลอง​ทางคอมพิวเตอร์​จนได้ผลออกมาว่า “ออร์ก” น่าจะเป็นผลลัพธ์​ที่เกิดจากคลื่นกระแทกของการระเบิดครั้งใหญ่ภายในกาแล็กซี​บางแห่ง​ แรงผลักจากคลื่นกระแทกนี้​ส่งแรงดันต่อกลุ่มก๊าซนอกศูนย์กลางดาราจักร จนอนุภาคอิเล็กตรอนของก๊าซเร่งความเร็วขึ้นอย่างมาก เกิดเป็นสนามแม่เหล็กขนาดใหญ่ที่อิเล็กตรอนพลังงานสูงปลดปล่อยคลื่นวิทยุออกมา

ขขนาดของ “ออร์ก” นี้ใหญ่โต​มโหฬาร​มาก ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของมันนั้นกว้างกว่า 1 ล้านปีแสง คิดเป็น 16 เท่าของขนาดกาแล็กซีทางช้างเผือกของเราเลยทีเดียว และมันยังคงมีขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ ทางมีมงานคาดว่า “ออร์ก” จะยังขยายตัวเป็นวงกว้างจนครอบคลุมพื้นที่ของกาแล็กซี​อื่นๆ และคงต้องใช้เวลาอีกราว 1,000 ล้านปี กว่าวงกลมประหลาดนี้จะขยายตัวไปจนถึงที่สุด

ทีมงานสรุปแหล่งกำเนิดของ “ออร์ก” จากความเป็นไปได้ 3 ทาง ทางแรกคือมาจากการระเบิดรุนแรงภายในกาแล็กซี​ที่คล้ายกับการชนและรวมตัวกันของคู่หลุมดำมวลยิ่งยวด ทางที่สองคือมาจากการปลดปล่อยลำก๊าซพลังงานสูงจากหลุมดำยักษ์ใจกลางกาแล็กซี​ ทางสุดท้ายที่เป็นไปได้น้อยคือมาจากคลื่นกระแทกของดาวฤกษ์ที่เกิดการระเบิดรุนแรงมากๆ ซึ่งจะให้กำเนิดดาวฤกษ์ดวงใหม่ ๆ ต่อไป

“แม้จะยังไม่รู้ที่มาที่แน่ชัด แต่ตอนนี้เราทราบแล้วว่าออร์กมักจะตั้งอยู่ล้อมรอบกาแล็กซี​ที่มีหลุมดำมวลยิ่งยวดในภาวะตื่นตัวอยู่บริเวณ​ใจกลาง ที่น่าสนใจกว่านั้น วงกลมประลาดนี้ตรวจพบโดยใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุเท่านั้น เราจะหามันไม่พยโดยถ้าใช้กล้องโทรทรรศน์แบบออปติคัล อินฟราเรด หรือเอ็กซ์เรย์ “

ที่มาและเครดิตภาพ​ https://scitechdaily.com/mysterious-orcs-in-space-revealed-using-the-worlds-most-powerful-radio-telescopes/​