ไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ Omicron นั้นมีจำนวนและตำแหน่งของยีนกลายพันธุ์ที่มากและซับซ้อนกว่าที่เคยพบกันมา นักวิทยาศาสตร์พยายามหาทฤษฎีมาอธิบายปรากฏการณ์นี้ และหนึ่งในทฤษฎีเหล่านั้น นั้นก็คือการไปซุ่มเงียบกลายพันธุ์ในสัตว์ ก่อนระบาดกลับสู่มนุษย์

ตามรายงานข่าวจาก STAT News มีนักวิทยาศาสตร์หลายราย หนึ่งในนั้นคือ ดร. คริสเตียน แอนเดอร์เซน (Kristian Andersen) นักภูมิคุ้มกันวิทยาจากสถาบันวิจัย Scripps ตั้งข้อสังเกตว่า ไวรัสโคโรนาอาจเกิดการระบาดกลับสู่สัตว์หรือที่เรียกว่า reverse zoonosis จากนั้นก็ไปเกิดการกลายพันธุ์ซ้ำซ้อนอยู่หลายเดือนในสัตว์ ซึ่งน่าจะเป็นสัตว์ฟันแทะจำพวกหนู อาจจะตั้งแต่กลางปี 2563 จนเกิดยีนกลายพันธุ์มากมายหลายสิบตำแหน่ง โดยเฉพาะบริเวณโปรตีนหนาม จากนั้นก็ระบาดเข้าสู่มนุษย์ หรือที่เรียกว่า zoonosis อีกครั้ง

แรกเริ่มเดิมทีนั้นไวรัสโคโรน่า SARS-CoV-2 ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกับสัตว์ฟันแทะแม้แต่น้อย และไม่สามารถระบาดไปสู่สัตว์กลุ่มนี้ได้ แต่จากการวิเคราะห์ยีนกลายพันธุ์ พบว่าไวรัสได้ค่อยๆเปลี่ยนแปลงตัวเอง โดยกลายพันธุ์ในยีนถึง 7 ตำแหน่ง ทำให้สามารถระบาดสู่พวกสัตว์ฟันแทะได้ในที่สุด และจากการที่ ไปอยู่ในสัตว์ที่เราไม่ได้ให้ความสนใจมันเลย มันก็เหมือนไปซุ่มเงียบพัฒนาตัวเอง และเมื่อมันหวนกลับสู่มนุษย์อีกครั้ง มันก็เปลี่ยนไปมากจนเราก็แทบไม่รู้จักมันแล้ว

ก่อนหน้านี้ก็มีความพยายามตั้งทฤษฎีอธิบายเรื่องนี้ว่า Omicron อาจไปกลายพันธุ์ซับซ้อนอยู่ในร่างกายของมนุษย์ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ซึ่งภาวะดังกล่าวจะเปิดโอกาสให้เชื้ออยู่ในร่างกายได้เป็นเวลานาน ทำให้เกิดการกลายพันธุ์สะสมจนไวรัสมีวิวัฒนาการเกิดเป็นสายพันธุ์ใหม่ที่แตกต่างไปจากเดิมได้ง่าย แต่เพราะเราพบยีนกลายพันธุ์บางตัวในเจ็ดตัวที่ทำให้มันสามารถปรับตัวดำรงชีวิตและแพร่พันธุ์ในร่างกายของสัตว์จำพวกหนูได้ รวมทั้งยังเป็นยีนที่ไม่พบในไวรัสโควิดสายพันธุ์อื่น ๆ เช่นอัลฟา เดลตา ด้วย ถือเป็นหลักฐานเพิ่มน้ำหนักให้กับทฤษฎีที่ว่า Omicron น่าจะไปวิวัฒนาการในสัตว์จำพวกหนูมากกว่า

นอกจากทั้ง 2 ทฤษฎีที่มีการถกเถียงกันในหมู่นักวิทยาศาสตร์ข้างต้นแล้วก็ยังมีทฤษฎีที่ 3 นั่นคือการกลายพันธุ์ในร่างกายของผู้ป่วยโควิดเรื้อรัง แต่ไม่ว่าจะเป็นทฤษฎีไหนก็ตามทั้งหมดเป็นเพียงการพยายามอธิบายความแปลกประหลาดของสายพันธุ์นี้เท่านั้น ที่เราต้องมุ่งความสนใจไปก็คือมันวิวัฒนาดารการจนมีความสามารถในการแพร่ระบาดได้เร็วกว่าไวรัสโคโรน่าทุกสายพันธุ์ที่เราเคยพบมาในรอบ 2 ปี รัฐบาลของทุกประเทศจึงควรมีมาตรการอันละกลุ่มในการจำกัดขอบเขตการระบาดนี้ให้ได้ไม่ควรประมาท

ที่มา https://www.livescience.com/omicron-origin-theory-rodents

เครดิตภาพ (Image credit: Getty / Alan Tunnicliffe Photography)