โครงการกล้องโทรทรรศน์ EHT ที่เคยสร้างชื่อเสียงโด่งดังเมื่อปี 2562 จากผลงานการถ่ายภาพจริงของหลุมดำได้เป็นครั้งแรก ล่าสุดก็สามารถถ่ายภาพของสิ่งที่เกี่ยวข้อลกับหลุมดำได้อีก นั่นคือภาพของลำเจ็ทที่เป็นแก้สพุ่งตรงออกมาจากหลุมดำขนาดยักษ์ใจกลางกาแล็กซีวิทยุ “เซนทอรัส เอ” ที่อยู่ห่างโลกออกไป 13 ล้านปีแสงในทิศทางของหมู่ดาวราศีธนู

กาแล็กซีวิทยุ (Radio Galaxy) เป็นกาแล็กซีทรงรีที่ปลดปล่อยลำแก๊สร้อนหรือ “เจ็ท” ออกจากใจกลางด้วยความเร็วสูง รวมทั้งแผ่คลื่นวิทยุแรงสูงออกมาด้วย กาแล็กซีวิทยุมีคุณสมบัติคล้ายควอซาร์ แต่มีกำลังสว่างน้อยกว่า และกาแล็กซีวิทยุที่โดดเด่นที่สุดคือ “เซนทอรัส เอ” ที่เป็นเป้าหมายถ่ายภาพของโครงการ EHT นี้เอง

กาแล็กซีวิทยุ “เซนทอรัส เอ” ที่ว่านี้ ถูกค้นพบครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1800 แต่ก็ไม่ได้เป็นที่น่าสนใจมากนัก จนกระทั่งเริ่มสังเกตการณ์ด้วยกล้องโทรทรรศน์วิทยุในช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1940 ถึง 1950 พบว่ากาแล็กซีนี้มีรูปร่างผิดแปลกไปจากกาแล็กซีทรงรีทั่ว ๆ ไป มีลำอนุภาคพลังงานสูงพ่นออกมาจากใจกลาง ต่อมาในช่วงต้น ค.ศ. 2000 ก็มีงานวิจัยที่บ่งบอกว่าลำอนุภาคพลังงานสูงที่พ่นออกมาจาก ใจกลางกาแล็กซีมีที่มาจากหลุมดำมวลยวดยิ่งนั่นเอง  

หลุมดำมวลยวดยิ่งใจกลางกาแล็กซีวิทยุ “เซนทอรัส เอ” มีมวลประมาณ 55 ล้านเท่าของดวงอาทิตย์ของเรา เป็นมวลที่อยู่ระหว่างหลุมดำมวลยวดยิ่งในกลางกาแล็กซีทางช้างเผือกของเรา กับหลุมดำมวลยวดยิ่งใจกลางกาแล็กซี M87 หลุมดำนี้ดูดกลืนก๊าซและฝุ่นซึ่งด้วยแรงโน้มถ่วงมหาศาล สสารบริเวณขอบนอดเขตขอบฟ้าเหตุการณ์จะหมุนวนด้วยความเร็วสูง อนุภาคเสียดสีกันจนเกิดเป็นแสงสว่าง สสารที่หมุนตามแนวระนาบจะกลายเป็นจานแสง สสารส่วนอื่นจะถูกผลักออกในแนวตั้งฉาก กลายเป็นลำ “เจ็ท” พวยพุ่งออกจากในกลางกาแล็กซี ลำเจ็ทนี้ ดอกเตอร์ไมเคิล เจนเซ็น (Dr. Michael Janssen) นักดาราศาสตร์จาก Max-Planck-Institut für Radioastronomie and Radboud University หนึ่งในผู้นำทีม EHT เรียกมันว่าเป็น “หนึ่งในลักษณะพิเศษที่ลึกลับและมีพลังที่สุดของดาราจักร”

“ภาพถ่ายลำอนุภาคเจ็ทของ “เซนทอรัส เอ” มีความถี่สูงกว่า 10 เท่าและมีความละเอียดสูงนั่นคือคมชัดกว่าภาพเดิมๆที่เคยถ่ายมา 16 เท่า” ดอกเตอร์ไมเคิล เจนเซ็น กล่าว

“นี่เป็นครั้งแรกที่เราได้เห็นและศึกษาลำอนุภาคเจ็ทที่มีขนาดสั้นกว่าระยะทางที่แสงเดินทางในหนึ่งวัน” ดร.แจนเซ่น ปิดท้าย