ทุกปี หลังวันครีษมายัน 2 สัปดาห์ ก็จะเป็นวันที่โลกโคจรไปถึงจุดที่เรียกว่า “อะฟีเลียน” Aphelion จุดที่โลกเราอยู่ห่างดวงอาทิตย์ที่สุดในรอบปี ซึ่งปีนี้ 2564 ตรงกับวันที่ 6 กรกฏาคม ตามเวลาในประเทศไทย

ถ้าจะระบุเวลาด้วย นั่นก็จะเป็น 05:27 ช่วงเช้า และหากระบุระยะทางด้วย ระยะห่างของโลกกับดวงอาทิตย์ในวันนี้คือ 152,100,527 กิโลเมตร

โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์เป็นวงรี ไม่ใช่วงกลม แถมดวงอาทิตย์ไม่อยู่ตรงศูนย์กลางพอดี นั่นทำให้มี 2 จุดบนวงโคจร คือจุดที่โลกจะอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด “เพอริฮีเลียน” Perihelion ช่วงวันที่ 2-5 เดือนมกราคมของทุกปี และจุดที่ไกลดวงอาทิตย์ที่สุด “อะฟีเลียน” Aphelion ช่วงวันที่ 4-7 ของเดือนกรกฏาคมของทุกปีเช่นกัน

มักมีคำถามว่า เมื่อโลกโคจรมาอยู่ที่จุดไกลที่สุดหรือ “อะฟีเลียน” อากาศจะเย็นลงไหม? คำตอบก็คือ “ไม่”

เหตุที่อากาศไม่เย็นลงนั่นเพราะฤดูกาลของโลกไม่ได้ขึ้นอยู่กับระยะห่างจากดวงอาทิตย์ แต่ขึ้นอยู่กับความเอียงของแกนโลก

ฤดูร้อนของซึกโลกครึ่งบน คือฤดูหนาวของซีกโลกครึ่งล่าง มันคือการที่โลกเอียงเอาแต่ละครึ่งไปรับแสงแดด “นาน” ทำให้ชั้นบรรยากาศสะสมความร้อนเกิดฤดูกาลขึ้นมา

ถ้าโลกไม่เอียง (แบบดาวศุกร์) หรือ ไม่มีชั้นบรรยากาศ (แบบดาวพุธ) ก็จะไม่มีฤดูกาล

อันที่จริงแล้ว จุดที่โลกห่างดวงอาทิตย์ที่สุดในวัน “อะฟีเลียน” โลกเรารับจะแสงอาทิตย์น้อยลงกว่าจุดที่โลกอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดในเดือนมกราคมอยู่ 7% แต่มันก็ไม่มีผลอะไรให้เห็นเพราะชั้นบรรยากาศโลกเป็นตัวแปรสำคัญกว่าในการควบคุมอุณหภูมิ ยิ่งกว่านั้นยังทำให้เกิดเรื่องแปลกขึ้นมาคือวันที่โลกห่างดวงอาทิตย์ อุณหภูมิเฉลี่ยทั่วโลกกลับสูงกว่าวันที่โลกเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ถึง 2.3°C ด้วยซ้ำ นั่นเพราะในเดือนกรกฏาคมเป็นช่วงที่เราหันเอาส่วนบนหรือซีกโลกเหนือซึ่งมีพื้นดินมากกว่ามหาสมุทรเข้าหาดวงอาทิตย์แทนส่วนล่างหรือซีกโลกใต้นั่นเอง

ความจริงของธรรมชาติบางครั้งก็ขัดความรู้สึกของเรา

เรียบเรียงโดย @MrVop