“เควซาร์” (Quasar)​ คือคำที่ย่อมาจากคำว่า Quasistellar Radio Sources ในความหมาย​ของแหล่งกำเนิดคลื่นวิทยุที่มีลักษณะ​คล้ายดาวฤกษ์​ เนื่องจากช่วงที่เราค้นพบเควซาร์เมื่อปลายทศวรรษ​ที่ 50 ต่อเนื่อง​ช่วงต้นทศวรรษที่ 1960 นั้น มันดูคล้ายดาวฤกษ์ที่ปล่อยคลื่นวิทยุ​ออกมามาก แต่สุดท้ายเราก็รู้ว่า​มันไม่ใช่

ตอนนี้เรารู้แล้วว่า “เควซาร์” คือกาแล็คซี่​อายุน้อยที่มีความส่องสว่าง​อย่างยิ่งยวดและอยู่ไกลจากเรามากกว่าเทหวัตถุ​อื่นใด “เควซาร์” มีความสว่างกว่ากาแล็คซี่​ทางช้างเผือก​ของเราอย่างน้อย 1,000 เท่า และปล่อยคลื่นแม่เหล็ก​ไฟฟ้า​ออกทาครบทุกสเปคตรัม

ด้วยความห่างไกลอย่างยิ่ง กว่าแสงจาก “เควซาร์” แต่ละแห่งจะเดินทางมาถึงโลกต้องใช้เวลานานเป็นร้อยล้านปี ยกตัวอย่าง J0313-1806 ซึ่งเป็นชื่อของเควซาร์ที่อยู่ไกลที่สุดนั้น (ตามรูปประกอบ​บทความ​ด้าน​บน)​ กว่าแสงของมันจะเดินทางมาให้เราตรวจจับได้ต้องใช้เวลาถึง 13,030 ล้านปี เมื่อลองหักลบด้วยอายุของจักรวาล​ 13,700 ล้านปีแล้วก็พบว่า เควซาร์ J0313-1806 ถือกำเนิด​ขึ้น​ตั้งแต่จักรวาล​ยังมีอายุเพียง 670 ล้านปี หรือ ถ้าเทียบอายุจักรวาลเวลานี้เป็นผู้ใหญ่อายุ 50 ปี เควซาร์นี้ก็จะถือกำเนิดขึ้นตั้งแต่จักรวาลมีอายุไม่ถึง 2 ขวบครึ่งเท่านั้น

โครงสร้างของ “เควซาร์” นั้นคือแกนกลางกาแล็คซี่​ที่ปลดปล่อย​แสงสว่างออกมาด้วยการขับเคลื่อน​ของหลุมดำมวลยวดยิ่ง​ เราเรียกแกนกลางกาแล็คซี่​นี้ว่า active galactic nucleus หรือ AGN โดยแสงสว่าง​นี้มาจากโมเลกุล​ของแก้สที่หมุนวนอยู่ในจานพอกพูนมวลรอบหลุมดำยุบตัวลงปลดปล่อยพลังงงานออกมา

แต่แม้ “เควซาร์” จะส่องสว่างเพียงใด เนื่องจากมันอยู่ไกลมากดังนั้น​จากตรงที่เราอยู่ เราจะมองเห็นเฉพาะส่วนแกนกลางของมันเท่านั้น ลองนึกถึงเรามองไฟหน้ารถที่หันมาหาเราในยามค่ำคืน เราจะมองเห็นเฉพาะไฟ แต่ส่วนอื่นจะมืดไป ไม่เห็นรายละเอียดของตัวรถ

“เควซาร์” ทั่วไปมีความสว่างราว 27 ล้านล้านเท่าของดวงอาทิตย์​ของเรา ว่ากันว่า หากเอาเควซาร์มาไว้ที่ระยะดาวพลูโต นั่นคือห่างกว่าดวงอาทิตย์​เกือบ 40 เท่า มหาสมุทร​บนโลกก็ยังคงถูกเผาเหือดแห้งไปในเวลาไม่ถึง 5 วินาที

ที่​มา​และ​เครดิต​ภาพ​ https://earthsky.org/astronomy-essentials/definition-what-is-a-quasar