ท่ามกลางจำนวนยานอวกาศนับร้อยตั้งยุคแข่งขันสำรวจอวกาศในทศวรรษ 60 เป็นต้นมาจนถึงวันนี้ มียานอวกาศเพียง 5 ลำที่สามารถเดินทางพ้นวงโคจรของดาวพลูโตไปได้ ซึ่ง 2 ลำในจำนวนนี้หยุดทำงานไปแล้ว อีก 3 ยังคงส่งข้อมูลการสำรวจอวกาศรอบตัวกลับมา เรามาดูอนาคตของยานทั้ง 5 ลำนี้ว่าจะไปถึงไหนอย่างไร (ข้อมูลถึง ณ 27 ก.พ.64)

1.ยานไพโอเนียร์ 10 (หยุดทำงานแล้ว) ยานอวกาศลำแรกที่สามารถทำความเร็วจนถึงความเร็วหลุดพ้นจากระบบสุริยะ ออกจากโลกเมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ.2515 จนถึงเวลานี้นับเป็นเวลาเกือบ 49 ปี ยานเดินทางด้วยความเร็ว 11.921 กม.ต่อวินาที หรือ 2.515AU ต่อปีในทิศทาง 3° ทางเหนือของระนาบสุริยวิถีด้วยแรงเฉื่อย ขณะนี้อยู่ห่างจากโลก 17.72 ชั่วโมงแสงหรือ 127.819 AU กำลังมุ่งไปในทิศทางของกลุ่มดาวราศีพฤษ ซึ่งเป็นด้านตรงข้ามกับยานรุ่นน้องและยานรุ่นหลานที่เหลือ ยานไพโอเนียร์ 10 ส่งข้อมูลชุดสุดท้ายกลับมาถึงโลกในปี 2546

ภาพบนแผ่นทองที่ส่งไปพร้อมยานไพโอเนียร์ทั้ง 2 ลำ

2.ยานไพโอเนียร์ 11 (หยุดทำงานแล้ว) ออกจากโลกเมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ.2516 ยานเดินทางด้วยความเร็ว 11.206 กม.ต่อวินาที หรือ 2.364AU ต่อปีในทิศทาง 14° ทางเหนือของระนาบสุริยวิถีด้วยแรงเฉื่อย ขณะนี้อยู่ห่างจากโลก 14.81 ชั่วโมงแสงหรือ 106.876AU กำลังมุ่งไปในทิศทางของกลุ่มดาวโล่ (Scutum) ยานไพโอเนียร์ 11 ส่งข้อมูลชุดสุดท้ายกลับมาถึงโลกในปี 2538

ยานไพโอเนียร์ทั้ง 2 ลำ ได้นำแผ่นอลูมิเนียมเคลือบทอง สลักลวดลายเป็นรูปมนุษย์ชายหญิงเทียบขนาดกับตัวยานที่ด้านหลัง รวมทั้งตำแหน่งของโลกในระบบสุริยะ โดยคาดหวังว่าวันใดวันหนึ่งข้างหน้าหากมีสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญามาพบซากยานลำใดลำหนึ่ง ก็จะทราบได้ว่าเป็นยานสำรวจของเผ่าพันธุ์ที่มีรูปร่างหน้าตาแบบไหนและขนาดร่างกายเท่าใดรวมทั้งต้นกำเนิดของเราด้วย

ภาพซ้ายแสดงมุมมองจากด้านบนของระบบสุริยะ ภาพขวาแสดงมุมมองจากด้านข้างของระบบสุริยะ เครดิตภาพ: heavens-above.com

3.ยานวอยเอจเจอร์ 1 ออกจากโลกเมื่อวันที่ 5 กันยายน พ.ศ.2520 ยานเดินทางด้วยความเร็ว 16.957 กม.ต่อวินาที หรือ 3.577AU ต่อปีในทิศทาง 14° ทางเหนือของระนาบสุริยวิถีด้วยแรงเฉื่อย ขณะนี้อยู่ห่างจากโลก 21.09 ชั่วโมงแสงหรือ 152.164AU ไกลจากโลกที่สุดในกลุ่มยานทั้ง 5 ลำ กำลังมุ่งไปในทิศทางของกลุ่มดาวคนแบกงู (Ophiuchus) ยานได้ผ่านขอบปะทะของลมสุริยะหรือ heliopause ในวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ.2555 ในอีกอีกประมาณ 40,000 ปีข้างหน้า ยานวอยเอจเจอร์ 1 จะเคลื่อนผ่านอยู่ดาว Gliese 445 ในกลุ่มดาวยีราฟ ที่ระยะ 1.6 ปีแสง

แผ่น CD เคลือบทองที่ส่งไปพร้อมยานวอยเอจเจอร์ทั้ง 2 ลำ

4.ยานวอยเอจเจอร์ 2 ออกจากโลกเมื่อวันที่ 20 สิงหาคมพ.ศ.2520 ยานเดินทางด้วยความเร็ว 15.313 กม.ต่อวินาที หรือ 3.23AU ต่อปีในทิศทาง -37° ทางใต้ของระนาบสุริยวิถีด้วยแรงเฉื่อย ขณะนี้อยู่ห่างจากโลก 17.58 ชั่วโมงแสงหรือ 126.311AU กำลังมุ่งไปในทิศทางของกลุ่มดาวนกยูง (Pavo) ยานได้ผ่านขอบปะทะของลมสุริยะหรือ heliopause ในวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ.2561

ยานวอยเอจเจอร์ทั้ง 2 ลำ ได้พกพาแผ่นดิสก์เคลือบทองคำที่บันทึกสัญญาณเสียง 31 Track  ความยาวรวม 54 นาทีเป็นคำทักทายจากภาษาต่างๆ 55 ภาษา เสียงสัตว์ เสียงดนตรี และยังมีภาพต่างๆอีก 115 ภาพ โดยคาดหวังว่าวันใดวันหนึ่งข้างหน้าหากมีสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญามาพบยานลำใดลำหนึ่ง ก็อาจพยายามฟังเสียงหรือดูภาพและจะเข้าใจว่ามีอารยธรรมอย่างมนุษย์เราอยู่ที่ต้นทางที่ส่งยานลำนี้มา

นิวฮอไรซันขณะบินผ่านอัลติมาทูลี

5.ยานนิวฮอไรซัน ออกจากโลกเมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ.2549 ยานเดินทางด้วยความเร็ว 13.886 กม.ต่อวินาที หรือ 2.929AU ต่อปีในทิศทาง 2° ทางเหนือของระนาบสุริยวิถีด้วยแรงเฉื่อย ขณะนี้อยู่ห่างจากโลก 6.96 ชั่วโมงแสงหรือ 50.212AU กำลังมุ่งไปในทิศทางของกลุ่มดาวราศีธนู

แตกต่างจากยานรุ่นปู่ก่อนหน้านี้ทั้ง 4 ลำ ยานนิวฮอไรซันส์ไม่ได้พกพาสัญลักษณ์สำหรับสื่อสารกับอารยธรรมต่างดาวไปด้วย

อนาคตของยานเหล่านี้

ยานลำแรกที่จะเข้าใกล้ดาวฤกษ์ดวงอื่นก็คือไพโอเนียร์ 10 ในอีกประมาณ 90,000 ปีข้างหน้า โดยจะเข้าใกล้ดาวแคระส้ม HIP 117795 ที่ระยะ 0.231 พาร์เซก จากนั้นในอีก 303,000 ปีจากนี้ ยานวอยเอเจอร์r 1 ก็จะบินผ่านดาวฤกษ์ TYC 3135-52-1 ที่ระยะ 0.3 พาร์เซก ลำต่อไปคือไฟโอเนียร์ 11 ในอีก 900,000 ปี ก็จะผ่านดาวฤกษ์ TYC 992-192-1 ที่ระยะ 0.245 พาร์เซก และยานที่ดูเหมือนจะโดดเดียวที่สุดคือวอยเอจเจอร์ 2 เพราะน่าจะไม่มีโอกาสเข้าใกล้ดาวฤกษ์ดวงใดในระยะ 0.3 พาร์เซกเลยตลอด 5 ล้านปีจากนี้ (แต่ถ้านับแบบห่างๆซัก 0.6 พาร์เซก ยาน วอยเอจเจอร์ 2 ก็จะผ่านดาว Ross 248 ในอีก 42,000 ปีข้างหน้า)

ส่วนยานนิวฮอไรซันส์ยังอยู่ในระยะคำสั่งของ NASA จึงยังไม่อาจรู้อนาคตจนกว่าจะจบภารกิจสุดท้ายที่จะถูกกำหนดไว้

ที่มา https://www.heavens-above.com/SolarEscape.aspx

อ้างอิง https://arxiv.org/abs/1912.03503

ท่านสามารถติดตามตำแหน่งล่าสุดเป็นวินาทีต่อวินาทีของยานวอยเอเจอร์ทััง 2 ลำได้ที่ https://voyager.jpl.nasa.gov/