โลกเราโคจรรอบดวงอาทิตย์เป็นวงรี และดวงอาทิตย์ไม่ได้อยู่ตรงจุดศูนย์กลางวงรีพอดี ดังนั้น ในแต่ละปีที่โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ จะมีอยู่สองจุด หรือสองวัน ที่โลกจะเข้าใกล้และออกห่างจากดวงอาทิตย์ที่สุด และ 2 จุดนี้อยู่ตรงข้ามกัน

วันที่โลกเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดในรอบปี เรียกว่าวัน เพอริฮีเลียน (Perihelion) ซึ่งปีนี้ตรงกับวันที่ 4 มกราคม ที่ระยะ 147,100,998 กม.

ส่วนวันที่โลกออกห่างดวงอาทิตย์ที่สุดในรอบปี เรียกว่าวัน อะฟีเลียน  (Aphelion)  ซึ่งปีนี้ตรงกับวันที่ 4 กรกฎาคม ที่ระยะ 152,092,504 กม.

สังเกตว่า วันที่โลกเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด ประเทศไทยและประเทศทั้งหมดในซีกโลกเหนือ อยู่ในหน้าหนาว

ขณะที่ วันที่โลกออกห่างดวงอาทิตย์ที่สุดในรอบปี ประเทศไทยอยู่ในหน้าฝน ประเทศอื่นในซีกโลกเหนืออยู่ในหน้าร้อน บางประเทศโดนคลื่นความร้อนเข้าปกคลุม

ความจริงคือ เรื่องที่โลกเข้าใกล้หรือออกห่างดวงอาทิตย์  ไม่ได้ไปเกี่ยวอะไรกับฤดูกาล หรืออากาศร้อนหนาวเลย

ระยะห่างหรือใกล้ของการเกิด เพอริฮีเลียน และ  อะฟีเลียน  นั้นน้อยมาก โลกเข้าใกล้หรือออกห่างดวงอาทิตย์ด้วยระยะทางที่เปลี่ยนไปแค่ 1-2% ของระยะห่างเฉลี่ยเท่านั้น

แล้วอากาศร้อนหนาว ฤดูกาล มาจากไหน

โลกเรามีบรรยากาศปกคลุม มีแกนเอียง ฤดูกาลร้อนหนาวเกิดจากระยะเวลาบ่มเพาะของแสงแดดที่ทำมุมตั้งฉากหรือเกือบตั้งฉากกับละติจูดนั้นๆยาวนานจนระบบอากาศมีการสะสมความร้อนซึ่งจะเป็นด้านตรงข้ามของละติจูดมี่ทำมุมเอียงกับแสงจนความร้อนเริ่มไหลออก ซึ่งสัมพันธ์กับการหมุนไปรอบดวงอาทิตย์ที่จะมีช่วงหลายเดือนที่ขั้วเหนือเอียงเข้าหาแสงและหลายเดือนที่ขั้วใต้เอียงเข้าหาแสง นั่นคือสาเหตุของการเกิดฤดูกาลร้อนหนาว

วันเพอริฮีเลียน  และ  อะฟีเลียน   ในปีต่อไปคือ 2561 จะตรงกับ 3 มกราคม และ 6 กรกฎาคม ตามลำดับ ไม่เกิดซ้ำวันในทุกปี แต่ใกล้เคียงกัน

เรียบเรียงโดย @MrVop