ฟอร์ช็อค เมนช็อค อาฟเตอร์ช็อค ทั้ง 3 อย่างนี้ต่างกันอย่างไร

เมื่อมีแผ่นดินไหวขนาดใหญเป็นข่าวไปตามสื่อต่างๆ มักมีความสับสนว่าจะใช้คำอะไรเรียกแผ่นดินไหวครั้งนั้นๆดี ซึ่งอันที่จริงในวิชาเกี่ยวกับแผ่นดินไหว หรือ Seismology ซึ่งเป็นสาขาวิชาที่เรียนเกี่ยวกับคลื่นแผ่นดินไหว มาตราและการวัดค่า แยกต่างหากจากธรณีวิทยา หรือ Geology จะมีกฏเกณท์ที่นักแผ่นดินไหว (Seismologist) ได้กำหนดเอาไว้แล้ว นั่นคือ

  • ตามกฏของบาธ (Bath’s Law) อาฟเตอร์ช็อค (Aftershock) ต้องมีขนาดเล็กกว่าเมนช็อค 1.2 **ตามมาตราคลื่นผิว (Ms) หากมีขนาดใหญ่กว่านั้น แต่ไม่เกินเมนช็อค (Mainshock) ให้ถือเป็นแผ่นดินไหวครั้งใหม่ หากเกิดในเวลาติดกัน ให้เรียกทั้งสองครั้งว่า ดับเบิ้ลช็อค ยกตัวอย่างเช่นแผ่นดินไหว M8.6 ตามด้วย M8.2 ที่สุมาตราเมื่อ 11 เมษายน 2012 เป็นต้น
  • หากแผ่นดินไหวครั้งหลังมีขนาดใหญ่กว่าเมนช็อค ให้ถือเอาแผ่นดินไหวครั้งหลังเป็นเมนช็อค และแผ่นดินไหวครั้งแรกเป็นฟอร์ช็อค (Foreshock) ยกตัวอยา่งเช่น แผ่นดินไหวโตโฮกุ M9.0 เมื่อ 11 มีนาคม 2011 ที่เกิดสึนามิและมีคนตายมากมาย สองวันก่อนหน้านั้นคือในวันที่ 9 มีนาคม ก็มีแผ่นดินไหวขนาด M7.3 เกิดนำมาก่อน หรือในแผ่นดินไหว คุมะโมโตะ ที่เกิดไปล่าสุดเมื่อ 14 เมษายน 2016 นี้ก็เช่นกัน ให้ถือครั้งแรกเป็นฟอร์ช็อคและครั้งหลังเป็นเมนช็อค
  • เมนช็อค (Mainshock) ต้องมีขนาดใหญ่สุดในการนับแผ่นดินไหวกลุ่มเดียวกัน
  • อาฟเตอร์ช็อค (Aftershock) จะไม่ได้รับการนับรวมเข้าไปในจำนวนแผ่นดินไหวสะสมประจำแต่ละปี

** เพื่อไม่ให้เกิดความยุ่งยาก ในภายหลังมีการอนุโลมค่า aftershock ให้ลดความต่างจาก mainshock จาก 1.2 มาเป็น 1.0

อ้างอิง http://gfzpublic.gfz-potsdam.de/pubman/item/escidoc:301448:6/component/escidoc:610889/301448.pdf
เรียบเรียงโดย @MrVop