ปัญหาเชื้อโรคดื้อยากำลังจะกลายเป็นภัยคุกคามระดับโลก 

การใช้ยาปฏิชีวนะแบบผิดๆในประชาชนทั่วไปที่ซื้อยามากินเอง และหยุดกินยาไปก่อนจะครบจำนวนวันซึ่งเชื้อโรคในร่างกายยังไม่ตายหมด หรือในหมู่เกษตรกรที่เอายาไปผสมลงในอาหารสัตสว์ให้สัตว์กินทุกวันทั้งที่ยังไม่ป่วย ล้วนแล้วแต่เป็นการทำให้แบคทีเรียรุ่นหลังๆมีการกลายพันธุ์จนต่อต้านยาปฏิชีวนะเป็นที่มาของปัญหาเชื้อโรคดื้อยาในที่สุด ยิ่งยาปฏิชีวนะรุ่นเก่าๆมีการใช้งานมานานก็ยิ่งพบปัญหามาก

ยกตัวอย่างเช่นยาโคลิสติน (Colistin) หรืออีกชื่อหนึ่งคือ โพลีมิกซิน อี (Polymyxin E) จัดเป็นยาปฏิชีวนะที่สกัดได้จากแบคทีเรียที่มีชื่อว่า Bacillus polymyxa var colistinus ซึ่งนี้ถูกค้นพบมาตั้งแต่ พ.ศ.2492 ใช้รักษาการติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร

ยาโคลิสตินมีฤทธิ์ต่อต้านแบคทีเรีย บาซิลไล แกรมลบ (Gram negative bacilli) ชนิดที่ก่อให้เกิดโรคเช่น Pseudomonas, Escherichia และ Klebsiella genera แต่ทุกวันนี้มีแบคทีเรียแกรมลบที่ดื้อยานี้แล้วมากมาย ยกตัวอย่างเช่น Brucella, Burkholderia cepacia, Chryseobacterium indologenes, Edwardsi ella, Elizabethkingia meningoseptica, Francisella tularensis spp., Gram-negative cocci, Helicobacter pylori, Moraxella catarrhalis, Morganella spp., Neisseria gonorrheae,Neisseria meningitidis, Proteus, Providencia และ Serratia

หลายฝ่ายพยายามแก้ไขปัญหาที่เกิดกับยาชนิดนี้ อย่างเช่นในไทยเอง สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา(อย.)และกรมปศุสัตว์ เห็นตรงกันที่จะยกระดับยาโคลิสตินที่ใช้ในสัตว์เป็นยาควบคุมพิเศษที่จะต้องใช้ภายใต้การควบคุมดูแลของสัตวแพทย์เท่านั้น จากที่ปัจจุบันเป็นยาที่เกษตรติดนิสัยนำไปผสมอาหารให้หมูกิน และในมนุษย์ ทาง อย. ก็เตรียมที่จะปรับการใช้ ด้วยการยกเลิกยาโคลิสตินแบบกินให้เหลือใช้เฉพาะแบบฉีดเท่านั้น เพื่อป้องกันการใช้อย่างพร่ำเพรื่อและนำไปสู่การเกิดเชื้อดื้อยา ตามข่าวนี้

ปัญหาใหญ่มาเกิดกับแบคทีเรียทรงแท่งในระบบทางเดินอาหารกลุ่ม Enterobacteriaceae ที่ดื้อต่อยาปฏิชีวนะจนกลายเป็นซุปเปอร์บั๊ก (Superbug) ชื่อ CRE (Carbapenem-resistant Enterobacteriaceae) ซึ่งดื้อยาตั้งแต่ยาพื้นฐานอายุมากๆอย่างโคลิสตินที่ยกตัวอย่างมาข้างต้นไปจนถึงยาปฏิชีวนะประสิทธิภาพสูงอย่าง Carbapenem ก็ฆ่าไม่ตาย

ล่าสุดบริษัท เฮลเปอร์บี เธอราพิวติกส์ (Helperby Therapeutics) ที่ก่อตั้งโดยศาสตราจารย์ แอนโธนี่ โคทส์ (Anthony Coates) พบวิธีแก้ไขปัญหาเชื้อเเบคทีเรียดื้อยารุนแรงตระกูล CRE นี้ โดยผสมยากระตุ้นประสิทธิภาพลงไปในยาปฏิชีวนะเดิมๆอย่างเช่นยาโคลิสตินที่ยกตัวอย่างมาด้านบน เพื่อช่วยให้ยาโคลิสตินมีฤทธิ์มากขึ้นจนกลายเป็นยาตัวใหม่ที่สามารถเจาะเข้าไปในผนังเซลล์ที่แข็งแรงของ CRE หรือเชื้อซุปเปอร์บัคส์ชนิดอื่นๆ ได้ผล สามารถทำลายหรือหยุดการแพร่เชื่อในที่สุด

การทดลองในจานเพาะเชื้อได้ผลดี ศาสตราจารย์โคทส์ เตรียมใช้วิธีนี้สร้างยาปฏิชีวนะชนิดใหม่ออกมาเรื่อยๆ โดยนำยาเดิมๆมาผสมยาอีกตัว และหวังว่าจะผ่านการรับรองและสามารถผลิตออกมาได้ทันต่อการดื้อยาของเชื้อทั่วโลก

เรียบเรียงโดย @MrVop