อาฮูนา ภูเขาไฟที่สูง 3.96 กม.ฐานกว้างเกือบ 18 กม.ที่เรากำลังจะกล่าวถึงนี้ไม่ได้ตั้งอยู่บนโลกของเรา แต่มันคือส่วนหนึ่งของดาวเคราะห์แคระ เซรีส Ceres ดาวเคราะห์แคระขนาด 945 กม.ซึ่งถือว่าใหญ่สุดภายในระบบสุริยะนับจากวงโคจรของดาวเนปจูนเข้ามา โดยมีวงโคจรอยู่ในแถบดาวเคราะห์น้อย ระหว่างดาวอังคารกับดาวพฤหัส

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ เดวิด วิลเลียม จาก Arizona State University’s School of Earth and Space Exploration หัวหน้าทีมวิจัยด้านภูเขาไฟที่เป็นส่วนหนึ่งของทีมงานคว[คุมยานอวกาศ Dawn ยานอวกาศที่เดินทางไปเก็บข้อมูลดาวเคราะห์แคระเซรีสโดยเฉพาะ ได้กล่าวถึงมันว่า ภูเขาไฟลูกนี้จริงๆไม่ได้มีความเป็นภูเขาไฟตามแบบที่เรารู้จักกันบนโลก คือมันไม่ได้ก่อตัวขึ้นมาจากแมกมาเหลวที่มีอุณหภูมิสูง แต่มันกลับก่อตัวมาจากสิ่งตรงข้ามโดยสิ้นเชิงนั้นคือสารเหลวที่เป็นส่วนผสมของน้ำ แอมโมเนีย หรืออาจมีพวกมีเทนผสมอยู่ด้วย มันคือภูเขาไฟชนิดที่เรียกว่า cryovolcanism แบบเดียวกับ Doom Mons บนดวงจันทร์ไททันของดาวเสาร์ แตกต่างกันที่ภูเขาไฟอาฮูนาทั้งลูกปรากฏสูงเสียดฟ้าโดยเป็นการดันขึ้นมาจากใต้พิภพของสารเหลวเย็นที่กล่าวมาโดยไม่มีเรื่องการขยับตัวของเปลือกโลกหรือเปลือกดาว (tectonic ) มาช่วยเลย ถือได้ว่าเป็นต้นแบบ cryovolcanism จริงๆ

อาฮูนาเป็นภูเขาไฟอายุน้อย ดูจากร่องรอยของอุกกาบาตที่ปรากฏ ทีมงานสรุปว่า อาฮูนา น่าจะมีอายุเพียงไม่กี่ร้อยล้านปีเท่านั้น และในอดีตกาล อาฮูนา อาจเคยพ่นสิ่งที่คล้ายโคลนเหลวที่เค็มและเย็นออกมา แต่ปากปล่องของมันก็สมานตัวอย่างรวดเร็ว บอกถึงกิจกรรมทางธรณีวิทยาบนผิวดาวเคราห์แคระที่เลี่ยนแปลงไม่หยุด

ดาวเคราะห์แคระ เซรีส เป็นดาวเคราะห์แคระที่น่าสนใจมาช้านานเพราะจุดสว่างสองจุดของหลุมอุกกาบิต Occter ที่สว่างจนมองเห็นได้จากโลก การสำรวจดาวเคราะห์แคระนี้รับผิดชอบโดยยานอวกาศ Dawn ที่เวลานี้ยังโคจรอยู่รอบเซรีส และกำลังรอคอยจังหวะพิเศษเมื่อเซรีสโคจรเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดในเดือนเมษายน 2558 เพื่อดูปฏิกิริยาของโลกน้ำแข็งนี้เมื่อได้รับความร้อนจากแสงอาทิตย์ที่เพิ่มขึ้น

เรียบเรียงโดย @MrVop