ไรเจล ดาวยักษ์น้ำเงิน แห่งกลุ่มดาวนายพราน ที่คนไทยรู้จักกันในชื่อกลุ่มดาวเต่า
c1srmugwgaacwkm

หน้าหนาวแบบนี้ ท้องฟ้าเปิด ดูดาวสะดวก (ยกเว้นภาคใต้) กลุ่มดาวที่สังเกตง่ายสุดสำหรับทุกคนก็คือดาวเล็กๆเรียงเป็นส้นตรง 3 ดวง นั่นคือส่วนของ “เข็มขัดนายพราน” ในหมู่ดาวโอไรอัน หรือที่คนไทยเราเห็นเป็น “ดาวไถ”

ไถของเราวางอยู่บนหลังเต่า ซึ่งก็คือกลุ่มดาวเดียวกัน แต่จินตนาการของเรากะฝรั่งทำให้เห็นไปคนละแบบ

199823

วันนี้เราจะพูดถึง “ไรเจล” ดาวสีฟ้าสว่างตรงขาหลังข้างขวาของเต่า

112837112

ไรเจล เป็นดาวยักษ์น้ำเงิน มองเห็นบนฟ้ากลางคืนแม้เห็นเป็นดวงเล็กๆเพราะมันอยู่ไกลถึง 773 ปีแสงจากโลก แต่ความจริงไรเจลมีขนาดใหญ่กว่าที่เห็นมาก

จากระยะไกลขนาดนั้น ไรเจลยังสว่างเป็นอันดับ 7 บนฟ้ากลางคืน กล่าวคือมีค่าความส่องสว่างปรากฏที่ แมกนิจูด 0.18

แต่หากเข้าไปใกล้ จะพบความใหญ่ของไรเจล มันมีขนาดความกว้างกว่าดวงอาทิตย์ของเราราว 70 เท่า (ลองดูรูปเปรียบเทียบขนาดด้านล่าง) แต่น้ำหนักค่อนข้างน้อยเมื่อเทียบกับขนาดตัว คือมีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์ของเรา 17-18 เท่าแค่นั้นเอง ส่วนเรื่องความสว่างนั้น ไรเจลสว่างกว่าดวงอาทิตย์ของเราถึง 40,000 เท่า เนื่องจากอุณหภูมิท่ผิวดาวนั้นร้อนกว่าดวงอาทิตย์มาก

rigel_sun_comparison

ในเรื่องการดูดาวนั้น ดาวไรเจลมีความสำคัญตรงที่มีความสว่างมากกว่าใครเพื่อนในกลุ่มดาวนายพรานหรือกลุ่มดาวเต่าของไทย แต่ชื่อเสียงอาจไม่โด่งดังเท่า ดาวบีเทลจุส ที่ขวาซ้านหน้าของเต่า เพราะบีเทลจุสนอกจามีสีส้มโดดเด่นเพราะเป็นดาวยักษแดงแล้ว ยังเป็นองค์ประกอบ 1 ใน 3 ดวง ของดาวสามเหลี่ยมฤดูหนาว (นั่นคือดาวบีเทลจุส ดาวซิริอุส (ดาวโจร) และดาวโปรซิออน) ที่นักดูดาวเฝ้ารอคอย

เมื่อถึงหน้าหนาวก็จงอย่าพลาดที่จะได้มีโอกาสสังเกตความสวยงามของท้องฟ้ายามค่ำคืน หากบางทีจะเห็นความจริงว่าดาวดวงจิ๋วที่เราเห็นความจริงนั้นไม่ใช่อย่างที่เห็น มนุษย์เรา โลกเราต่างหากที่เล็กเหมือนฝุ่นละอองในจักรวาลอันกว้างใหญ่

อ้างอิง http://earthsky.org/brightest-stars/blue-white-rigel-is-orions-brightest-star
เครดิตภาพบางส่วน LESA