แคสสินีเข้าสู่เฟสสุดท้ายของการทำงาน เริ่มโคจรรบดาวเสาร์ตามแนวแกนเหนือใต้ เพื่อจะได้ตัดผ่านวงแหวนและเก็บข้อมูล

ปี 2004 คือปีที่โลกพบกับสึนามิครั้งร้ายแรงที่สุด เดือนกรกฏาคมปีเดียวกันนั้น ยานแคสสินี ยานอวกาศสำคัญที่สุดใมนโลกลำหนึ่ง ก็เดินทางไปถึงดาวเสาร์ และได้ปฏิบัติการสำรวจดาวเสาร์อย่างยาวนานไม่ได้เกษียนอายุมาตั้งแต่ปีนั้นจนบัดนี้

แคสสินีส่งภาพและข้อมูลมากมายมหาศาลของดาวเสาร์และดวงจันทร์บริววารหลายสิบดวงมาให้เรา ข้อมูลมีค่าเหล่านี้หาไม่ได้จากยานอวกาศลำอื่น แคสสีนีโดนสั่งให้ต่ออายุทำงาน 2 รอบ (2008-2010) และ (2010-2017) จากแรกๆที่กะให้ทำงานแค่ 4 ปี คือ 2004-2008 จนบัดนี้ ปี 2016 แล้วก็ยังสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างดีเยี่ยม

จากนี้เหลือเวลาอีก 9 เดือนเศษ สอดคล้องกับช่วงเวลาที่พลังงานนิวเคลียร์แบบ RTG หรือ Radioisotope Thermoelectric Generators ขนาด 885 วัตต์ของแดสสินีใกล้จะหมดลง (ใช้พลังงานแสงอาทิตย์ไม่ได้เพราะดาวเสาร์ไกลเกินไป)  นั่นหมายถึงวาระสุดท้ายของยาน ทีมงาน JPL ที่ควบคุมแคสสินี ตัดสินใจแบบ “ไม่มีอะไรจะเสีย” ด้วยการสั่งให้แคสสินีเปลี่ยนวงโคจรใหม่เป็นแนวตั้ง ตัดผ่านขั้วเหนือขั้วใต้ของดาวเสาร์ (แบบเดียวกับที่ยานจูโนทำที่ดาวพฤหัสเวลานี้) เพื่อให้แคสสินี ได้เคลื่อนที่แบบ “บินเฉียด” วงแหวนดาวเสาร์ในระยะประชิด เรียกว่าการทำ ‘Ring-Grazing’

การสั่งงานแบบนี้ ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน เพราะวงแหวนดาวเสาร์มีความเป็นอันตรายสูง มีเศษฝุ่นน้ำแข็วจำนวนมากที่อาจเข้าชนยานให้เสียหาย แต่ในเมื่อมาถึงเฟสสุดท้ายแล้ว การให้ยานที่ใกล้เกษียนทำงานเสี่ยงถือเป็นการทำอะไรที่คุ้มค่า วันข้างหน้ายานลำใหม่ๆคงไม่มีลำไหนรับหน้าที่เสี่ยงแบบนี้

converted PNM file

แคสสินีจะตัดผ่านวงแหวน F ซึ่งเป็นวงแหวนวงเล็กที่สุดที่ขอบนอกของวงแหวนหลักของดาวเสาร์ เพื่อเก็บข้อมูลของวงแหวน และจะไดสำรวจดวงจันทร์บางดวงที่อยู่ใกล้วงแหวนมากๆอย่างแพนดอรา หรืออยู่ในช่องว่างระหว่างวงแหวนเลยอย่างเช่นดวงจันทร์แพน ถือเป็นภาระกิจเสี่ยงที่ต้องบอกว่าคุ้มค่ากับความรู้ที่จะได้มาเป็นอย่างมาก

และในโอกาสที่ยานได้รับคำสั่งให้ปรับตัวเข้าวงโคจรแนวเหนือใต้เมื่อ 30 พ.ย.59 ที่ผ่านมา ยานก็เริ่มปรับตำแหน่งขึ้นไปที่ด้านบนของขั้วเหนือดาวเสาร์  และได้ถ่ายภาพ “พายุประหลาดรูป 6 เหลี่ยม” ที่โด่งดังบริเสณขั้วเหนือของดาวส่งกลับมาให้ชม โดยใช้ฟิลเตอร์กล้องหลายชนิดเพื่อกรองแสงต่างๆที่ผ่านชั้นเมฆขึ้นมา ถือเป็นของขวัญชิ้นแรกของแคสสินีในการทำงานเฟสสุดท้าย โดยภาพนี้ถ่ายเมื่อช่วงวันที่ 2-3 ธ.ค. สองวันก่อนที่ยานจะเริ่มเข้าวงโคจร Ring-Grazing เต็มตัว

ติดตามวิดีโออธิบายปฏิบัติการ Ring-Grazing ที่นี่ https://www.youtube.com/watch?v=gj8l2f9prYk
ข้อมูลจำเพาะของยาน และอายุงานที่เหลือ https://saturn.jpl.nasa.gov/mission/about-the-mission/quick-facts/

อ้างอิง http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=6693
เรียบเรียงโดย @MrVop