ดวงจันทร์ในระบบสุริยะของเราเป็นของธรรมดาที่รู้จักกันมานานแล้ว แต่ดวงจันทร์นอกระบบสริยะกลับเป็นของหายาก ขณะที่กำลังเขียนบทความนี้คือต้นปี 2561 มีการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบที่ยืนยันแล้วจำนวนมากมายถึง 3,504 ดวงแต่กลับไม่เคยพบดวงจันทร์ที่โคจรอยู่รอบดาวเคราะห์เหล่านั้นเลย (ช่วงเดือนกรกฎาคม 2017 มีการประกาศการพบสัญญาณว่าน่าจะมีดวงจันทร์โคจรเป็นบริวารของดาวเคราะห์นอกระบบ Kepler-1625b ที่อยู่ห่างจากโลกเราไปราว 4,000 ปีแสง แต่ยังไม่ยืนยัน)

ดวงจันทร์บริวารของดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ หรือ Exomoon นั้นหายไปไหนกันหมด ทำไมถึงหายากนัก จากแรกๆที่คิดกันว่าหายากเพราะขนาดมันเล็กและอยู่ไกล แต่ล่าสุดก็มีแนวคิดที่ลงตีพิมพ์ในวารสาร Astrophysical Journal ว่าเหตุผลที่ Exomoon หายากแท้จริงคือมันไม่มีอยู่เลยต่างหาก เพราะดวงจันทร์เหล่านี้ถูกเหวี่ยงจนหลุดลอยออกจากวงโคจรรอบดาวเคราะห์ของตนตั้งแต่ช่วงแรกๆหลังการก่อตัวของระบบดาว

น.ส. หง ยู่เซียน Yu-Cian Hong นักศึกษาระดับปริญญาเอกของมหาวิทยาลัยคอร์แนลในนิวยอร์ค และ ฌอง เรย์มอนด์  Sean Raymond จากศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์แห่งชาติฝรังเศส (French National Centre for Scientific Research) ในกรุงปารีส ได้ใช้แบบจำลองคอมพิวเตอร์ศึกษาสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นเมื่อระบบสุริยะอื่น ๆ ในเอกภพมีความปั่นป่วนในระยะแรกของการก่อตัว ซึ่งเป็นช่วงที่ดาวเคราะห์ต่างๆสลับวงโคจรเฉียดกันไปๆมาๆ และพบว่า มีโอกาสถึง 41%  ที่ดวงจันทร์บริวารจะกลายเป็นผู้รับเคราะห์ถูกแรงโน้มถ่วงของดาวเคราะห์เหล่านั้น “เหวี่ยง” จนหลุดออกมาไกลจากระบบดาวที่ตัวเองถือกำเนิดมา กลายเป็นอดีตดวงจันทร์ (Ex-moon) หรือดวงจันทร์กำพร้า ลอยอยู่ในที่ว่างๆต่างๆของเอกภพเต็มไปหมด

แต่อาจมีบางครั้ง (โอกาสไม่ถึง 2%) ที่ดวงจันทร์กำพร้าเหล่านี้จะกลายไปเป็นสมาชิกของระบบดาวใหม่เมื่อโคจรเข้าไปใกล้ เช่นในกรณีของดวงจันทร์ไทรทัน (Triton) ของดาวเนปจูนนั้น มีร่องรอยที่ชี้ว่าอาจดวงจันทร์กำพร้า ซึ่งเป็นอดีตดาวบริวารของระบบดาวอื่นที่ล่องลอยเข้ามาใกล้ขอบระบบสุริยะและในที่สุดก็ถูกดาวเนปจูนจับไว้ หมดสภาพดวงจันทร์กำพร้าเปลี่ยนสถานะกลับเป็นดวงจันทร์บริวารอีกครั้ง

ที่มาและเครดิตภาพ https://www.newscientist.com/article/2157297-the-universe-may-be-full-of-ex-moons-flung-from-their-home-worlds/
เรียบเรียงโดย @MrVop