ดาวเคราะห์ นิยามของคำๆนี้คืออะไร? ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2549 ที่ผ่านมา พลูโตอดีตดาวเคราะห์ดวงที่เก้าในระบบสุริยะของเรา ถูกลดขั้นไปเป็นเพียงดาวเคราะห์แคระด้วยเหตุผลที่ว่าพลูโตนั้นมีวงโคจรที่ซ้อนทับกับวงโคจรของ ดาวเนปจูน ซึ่งขัดกับนิยามทีถูกบัญญัติขึ้นโดยสมาพันธ์ดาราศาสตร์สากล (IAU) ที่กล่าวไว้ว่าดาวเคราะห์จะต้องมีคุณสมบัติได้แก่ เป็นวัตถุบนท้องฟ้าที่โคจรรอบดาวฤกษ์ แต่ตัวเองต้องไม่ใช่ดาวฤกษ์ มีมวลมากพอที่จะมีแรงโน้มถ่วงดึงดูดตัวเองให้อยู่ในสภาวะสมดุลมีรูปร่างเป็นทรงกลม และมีวงโคจรที่ชัดเจน แต่พลูโตดันมีวงโคจรซ้อนทับกับเนปจูนทำให้วงโคจรของมันไม่ชัดเจน นอกจากนั้นแล้วใกล้เคียงกับตำแหน่งที่พบดาวพลูโตยังมีดาวเคราะห์ขนาดใกล้เคียงกันอีกหลายดวง ดังนั้นหากเรานับพลูโตเป็นดาวเคราะห์แล้วดาวเคราะห์ที่มีขนาดใกล้เคียงกันก็ต้องถูกนับเป็นดาวเคราะห์ด้วยเช่นกันซึ่งนั่นจะทำให้ระบบสุริยะมีดาวเคราะห์มากกว่าสิบดวง จึงทำให้พลูโตหลุดจากการเป็นดาวเคราะห์ไปโดยปริยาย ส่งผลให้หลังจากนั้นดาวเคราะห์ในระบบสุริยะจึงเหลือเพียงแค่แปดดวง

ผลจากการลดขั้นดาวพลูโตไปเป็นดาวเคราะห์แคระด้วยเหตุผลในเรื่องของวงโคจรที่ไม่ชัดเจน ส่งผลให้นักวิทยาดาวเคราะห์ (planetary scientist) ได้ออกมาแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับคำนิยามของดาวเคราะห์ที่ถูกตั้งขึ้นโดย IAU ว่าแท้จริงแล้วหากเรายึดถือลักษณะของวงโคจรเป็นที่ตั้ง จะไม่มีดาวเคราะห์ดวงใดในระบบสุริยะที่เรียกว่าดาวเคราะห์ได้เลย เพราะดาวบริวารทั้ง 8 เองก็ไม่ได้มีวงโคจรที่ชัดเจนเนื่องจากสามารถเปลี่ยนแปลงได้หากถูกรบกวนจากวัตถุมวลมากในอวกาศ ดังนั้นการให้คำนิยามของดาวเคราะห์ที่เหมาะสมควรตั้งขึ้นจากคุณสมบัติเฉพาะตัวที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้มากกว่าการยึดถือในสิ่งที่ไม่แน่นอนอย่างวงโคจร ยกตัวอย่างเช่นเราอาจนิยามคำว่าดาวเคราะห์ขึ้นจากวัตถุที่มีมวลมากพ่อที่จะทำให้มันมีลักษณะเป็นทรงกลมขึ้นมาได้ในระหว่างที่กำลังก่อตัวขึ้นมา  ในขณะเดียวกัน IAU ก็ได้ออกมาให้ความเห็นว่าความหมายที่แท้จริงของวงโคจรที่ชัดเจนนั้นไม่ได้หมายถึงเพียงแค่เส้นทางโคจรที่ไม่ถูกรบกวนแต่ยังรวมถึงความสามารถในการดึงดูดวัตถุขนาดเล็กอย่างเช่นเศษดาวเคราะห์น้อยของดาวเคราะห์ให้ลงมาเผาไหม้ในชั้นบรรยากาศของดาวได้ ทำให้เส้นทางโคจรนั้นสะอาดเช่นเดียวกับที่โลกของเรากับดาวเคราะห์อีกเจ็ดดวงทำได้ แต่พลูโตนั้นมีขนาดเล็กเกินกว่าที่แรงโน้มถ่วงจะสามารถดึงเศษดาวเหล่านั้นลงมาได้ และเมื่อรวมเหตุผลข้อนี้กับอีกสองข้อที่ได้กล่าวไปในข้างต้นทำให้พวกเขาต้องลดขั้นมันไปเป็นดาวเคราะห์แคระ

แม้ว่าในตอนนี้เรายังไม่รู้ชะตากรรมของพลูโตว่าจะสามารถกลับมาเป็นดาวเคราะห์ดวงที่เก้าได้อีกครั้ง หรือยังคงต้องเป็นดาวเคราะห์แคระผู้น่าสงสารต่อไป แต่การออกมาแสดงความเห็นของนักวิทยาดาวเคราะห์และ IAU ในครั้งนี้ก็ได้สร้างความตื่นตัวให้กับวงการดาราศาสตร์เป็นอย่างมากเลยทีเดียว

ที่มา phys.org