พบ “หลุมดำมวลยวดยิ่ง” ที่ระยะห่างไกลที่สุดเท่าที่เคยมีมา

เหตุเพราะแสงต้องใช้เวลาในการเดินทาง เวลาเรามองไปในท้องฟ้า ภาพดวงดาวต่างๆจึงล้วนเป๋นภาพอดีต ดวงจันทร์เป็นภาพเก่าเมื่อ 1.5 วินาทีที่แล้ว ดวงอาทิตย์เป็นภาพเก่าเมื่อ 8 นาทีก่อน เมื่อเรามองเห็นดาวพฤหัส ภาพนั้นคือภาพที่เกิดเมื่อครึุ่งชั่วโมงมาแล้ว หรือดาวเนปจูนคือภาพเก่าเมื่อ 4 ชั่วโมงก่อนเป็นต้น

ล่าสุดนักดาราศาสตร์ส่องพบ “หลุมดำมวลยวดยิ่ง” ที่ระยะไกลจากเราออกไป 1 หมื่น 3 พันล้านปีแสง เป็นครั้งแรกที่พบหลุมดำชนิดนี้ที่ระยะไกลถึงเพียงนี้ และแน่นนอน มันคือภาพอดีตเมื่อ  1 หมื่น 3 พันล้านปีทีแล้ว

1 หมื่น 3 พันล้านปีที่แล้ว นั่นคือระยะเวลาหลังเอกภพเริ่มถือกำเนิดขึ้นมาได้ไม่นาน ประมาณ 5% ของอายุเอกภพที่นับมาถึงปัจจุบันนี้เท่านั้น  เปรียบเทียบให้เห็นภาพง่ายๆ หากเอกภพแห่งนี้เปรียบเหมือนคนอายุ 60 ปีในวันนี้ อายุของเจ้า “หลุมดำมวลยวดยิ่ง” ที่ค้นพบล่าสุดเท่ากับสมัยเอกภพเป็นเด็กอายุ 3 ขวบเท่านั้น เป็นช่วงเวลาที่ยังไม่มีดวงดาวดวงใดถือกำเนิดขึ้นมาด้วยซ้ำ

“หลุมดำมวลยวดยิ่ง” ที่พบนี้มีมวลราว 800 ล้านเท่าของดวงอาทิตย์เรา (นี่คือที่มาของชื่อ) ปรากฏอยู่อยู่ตรงใจกลาง “เควซาร์” แห่งหนึ่งที่มีชื่อว่ายูลาส เจ J1342+0928 (ULAS J1342+0928) มันสูบเอาแก้สและฝุ่นรอบๆโคจรรอบตัวเองด้วยความเร็วมหาศาลจนฝุ่นแก้สเสียดสีกันเกิดเป็นแสงสว่างมหาศาลถึง  4×1014  เท่าของความสว่างของดวงอาทิตย์ ในรูปร่างแบนคล้ายแผ่นจาน

เควซาร์ยูลาส เจ J1342+0928 นี้  อยุ่ที่พิกัดท้องฟ้าที่ไรต์แอสเซนชัน  (RA) 13h 42m 08.10s  เดคคลิเนชัน (Dec) +09° 28′ 38.61″ พบในสเปคตรัมเลื่อนไปในทางแถบสีแดงถึง 7.54 หมายถึงโลกเราและเควซาร์โบราณนี้กำลังเคลื่อนห่างออกจากันไปเรื่อยๆด้วยความเร็วสูง

นักดาราศาตร์ยังต้องทำความเข้าใจให้ได้ว่า หลุมดำที่มีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์ขนาดนี้ ทำไมไปเกิดขึ้นในช่วงที่เอกภพยังอายุน้อยมากขนาดนั้นได้ ซึ่งหากไขปริศนาได้ก็จะทำให้เข้าใจสภาพแวดล้อมในยุคแรกของเอกภพได้มากยิ่งขึ้น

เรียบเรียงโดย @MrVop