หนึ่งในเรื่องลึกลับที่นักดาราศาสตร์หาคำตอบกันหัวแทบแตก คือบนดวงจันทร์มีไอโซโทปของอ๊อกซิเจนอยู่ได้ยังไงทั้งที่แทบไม่มีชั้นบรรยากาศ เพราะขนาดดวงจันทร์นั้นเล็กจึงมีมวลน้อย เป็นผลให้มีแรงโน้มถ่วงไม่พอจะรักษาชั้นบรรยากาศไว้

ในเมื่อไอโซโทป oxygen-17 กับ oxygen-18 เป็นของหายากมากในอวกาศ และดวงจันทร์ก็อยู่ไกลโลกมากถึงกว่า 384,000 กิโลเมตร ไกลเกินชั้นบรรยากาศโลกมากมาย (รูปด้านบนย่อขนาด จริงๆดวงจันทร์ โลก ดวงอาทิตย์ ห่างกันกว่าในภาพนั้นมาก) ก็กลายเป็นปริศนามานานว่า อ๊อกซิเจบนดวงจันทร์มาจากไหน

ในที่สุดปัญหาก็ได้รับการเฉลยและผลการค้นพบนี้ตีพิมพ์ลงในวารสาร Nature Astronomy.

ยานอวกาศ Kaguya ของญี่ปุ่นที่โคจรอยู่รอบดวงจันทร์ พบที่มาของอ๊อกซิเจนแล้วว่าถูกส่งไปจากโลกเรานั่นแหละ และไปด้วยวิธีที่เพิ่งจะมีหลักฐานยืนยัน นั่นคือไปกับไอออน

ไอออนมาจากไหน

โลกและดวงจันทร์อยู่ภายใต้กระแสลมสุริยะจากดวงอาทิตย์ แต่เดือนนึงจะมีสี่ห้าวันที่ดวงจันทร์โคตรมาอยู่ในแนวที่โดนลมสุริยะน้อยลงนั่นคือช่วงขึ้น 15 ค่ำและหนึ่งถึงสองวันหน้าหลัง

ดวงจันทร์โดนลมสุริยะน้อยลงเพราะโลกเข้าแนวบังเอาไว้ แต่ผลที่เกิดขึ้นคือหางของสนามแม่เหล็กโลกที่ยืดยาวหลายแสนกิโลเมตรจนยาวเลยดวงจันทร์ไปไกลเพราะแรงเหนี่ยวนำจากการปะทะกับลมสุริยะ กระแสแม่เหล็กทียืดยาวนี้ได้พาเอาไอออนของอ็อกซิเจนจากบรรยากาศชั้นบนสุดของโลกไปหาดวงจันทร์ด้วย ในอัตราที่ยาน Kaguya วัดค่าได้อยู่ที่ราว 26,000 ไอออนต่อตารางเซ็นติเมตร ไอออนจากชั้นโอโซนของโลกได้พุ่งเข้าไปที่ดวงจันทร์กลายสภาพเป็นไอโซโทป  oxygen-17 กับ oxygen-18 ฝังลงไปในดินและหิน ณ ที่นั่นจนกลายเป็นปริศนาที่ชวนสงสัยมายาวนาน

และบัดนี้ได้รับการเฉลยแล้ว

เรียบเรียงโดย @MrVop